Motyw cierpienia w literaturze

Cierpienie to nieodłączny element ludzkiego życia, który towarzyszy nam od początku istnienia. Cierpienie kojarzy się z reguły negatywnie i postrzegane jest jako niechciany ból fizyczny lub psychiczny. Jego ogromny wpływ na naszą egzystencję znajduje swoje odzwierciedlenie w literaturze, która na różne sposoby obrazuje motyw cierpienia.

Mitologia

Postacią w mitologii, którą spotkało ogromne i długotrwałe cierpienie jest Prometeusz. Wykazał sie on ogromną odwagą, kiedy to zszedł z Olimpu, mimo że był bogiem i udał sie na ziemię w celu nauczania ludzi , jak posługiwać się ogniem. Zachowanie to zostało potępione przez bogów, dlatego też Prometeusz został ukarany. Przywiązano go do gór Kaukazu i każdego dnia przylatywał sęp i wydziobywał mu wątrobę, która codziennie odrastała, by umożliwić mu tę czynność ponownie. Wiązało się to z ogromnym bólem i cierpieniem fizycznym, ale również z cierpieniem psychicznym, ponieważ było to dla Prometeusza upokarzające. Dostał karę za to, że pokochał człowieka i pragnął mu pomóc. Jego cierpienie miało na celu nie tylko ukaranie go za nieposłuszeństwo, ale i pokazanie, iż w świecie bogów bunt jest nie do przyjęcia i zasługuje na potępienie.
Kolejnym przykładem poczucia wielkiego cierpienia jest mit o Demeter i Kore. Demeter, bogini plonów i urodzaju doświadczyła ogromnego bólu po stracie swojej ukochanej córki, Kore, która przez swoją lekkomyślność trafia do Hadesu, gdzie porwana przez boga piekieł zmuszona jest przebywać. Demeter, poszukująca swojej córki czuła się bardzo nieszczęśliwa i przede wszystkim bezradna. Bardzo tęskniła za swoim dzieckiem, cierpiała po jego stracie i nie potrafiła sobie z tym poradzić. Ból, jakiego doświadczała przejawiał się na ziemi obumieraniem liści i kwiatów, wraz z boginią, cierpiała cała natura.

Król Edyp

Utwór Sofoklesa, którego tematem jest tragiczny los rodziny głównego bohatera ukazuje ludzkie cierpienia i ich konsekwencje. Życiem bohaterów kierowało przeznaczenie, a ich los nie był od ich działań zależny. Edyp, tytułowy bohater tragedii stał się ofiarą klątwy, przez którą cierpiał przez całe życie. Straszliwe fatum doprowadziło do tego, iż nieświadomy niczego mężczyzna, zabił swojego ojca, a następnie poślubił matkę, z którą miał czwórkę dzieci. Sprowadziło to przekleństwo na ród i doprowadziło do rodzinnej tragedii. Kiedy matka Edypa, Jokasta, dowiedziała się, iż wyszła za swojego syna, bardzo cierpiała. Nie poradziła sobie z tymi emocjami, poczucie niesprawiedliwości, żalu i bezsilności doprowadziło ją do załamania psychicznego. Również Edyp, dowiedziawszy się, iż człowiek, którego zabił był jego ojcem, a on sam poślubił swoją matkę, był przerażony i pełen bólu. Obydwoje stanęli przed najtrudniejszymi emocjami dla człowieka – bezsilnością i poczuciem niesprawiedliwości. Sprawiło im to ogromne cierpienie i doprowadziło do jeszcze większej tragedii. Cierpienie Edypa i Jokasty miało nie tylko wyraz emocjonalny i psychiczny, ale i fizyczny. Kobieta, załamana wypełnieniem klątwy i brakiem wpływu na swój los, popełniła samobójstwo. Edyp zaś, nie potrafiąc spojrzeć w oczy swoim kazirodczym dzieciom, wyłupał sobie oczy.

Antygona

Powodem cierpienia tytułowej bohaterki utworu jest dylemat, przed jakim została postawiona. Po śmierci jej brata, pragnęła godnie go pochować, ponieważ tak nakazywało boskie prawo. Antygona bardzo kochała swojego brata i szanowała go, a jego niepochowane ciało budziło w niej przerażenie i ból. Jednak pochowanie brata wiązało się ze sprzeciwem wobec władcy, który nie wyraził na to zgody. Kobieta wykazała się ogromną odwagą, postępując zgodnie ze swoim sumieniem, a jednocześnie cierpienie i poczucie niesprawiedliwości nie pozwoliło jej być posłuszną okrutnemu władcy. Jako karę za nieposłuszeństwo, Antygona została skazana na śmierć głodową.

Biblia

W Starym, jak i Nowym Testamencie odnaleźć można wiele przykładów ludzkiego cierpienia, którego powodem może być ból fizyczny, utrata bliskiej osoby, czy poczucie bezsilności. Jednym z nich jest Hiob, żyjący w szczęściu i dostatku wraz ze swoimi siedmioma synami i trzema córkami, który z czasem doświadczył ogromnego cierpienia. Uchodził on za człowieka uczciwego, dobrego i bogobojnego. W wyniku zakładu między Bogiem i szatanem, w jednej chwili utracił cały swój majątek i ukochaną rodzinę, a sam został dotknięty trądem. Celem tych okrutnych wydarzeń było wystawienie Hioba i jego wiary na próbę. Mężczyźnie, mimo ogromnego cierpienia i bólu nie tylko fizycznego, ale i psychicznego, które go spotkały, został wierny Bogu. W nagrodę, Stwórca przywrócił, a nawet pomnożył jego majątek, uzdrowił go i pozwolił powrócić jego dzieciom. Hiob przetrwał bardzo trudną próbę, przed jaką postawił go Bóg, mimo osamotnienia i odrzucenia przez innych ludzi, poradził sobie, czerpiąc siłę z miłości do swojego Pana.

W Nowym Testamencie odnaleźć można najbardziej znany na świecie akt cierpienia i bólu, jakiego doświadczył Jezus Chrystus. Była to kara za grzechy wszystkich ludzi, którą znosił pokornie i cierpliwie. Cierpienie to stało się symbolem dla milionów chrześcijan, jako dowód oddania i zaufania Bogu oraz siły człowieka, który jest w stanie wytrzymać dużo więcej, niż może przewidzieć. Ból i cierpienie Chrystusa związane było nie tylko z zawodem, jaki spotkał go ze strony ludzi i jego rodaków. Droga krzyżowa, którą był zmuszony przebyć, poniżanie go na oczach setek ludzi, biczowanie i długa i bolesna śmierć na krzyżu, stały się przyczyną jego cierpienia, ale również miały moc zbawczą dla niego i wiernych mu ludzi.

Dzieje Tristana i Izoldy

Utwór jest historią wielkiej miłości, ale jednocześnie opowiada o ogromnym cierpieniu zakochanych w sobie młodych ludzi. Uczucie między głównymi bohaterami – Tristanem i Izoldą jest miłością fatalną, prowadzącą do tragedii. Kochankowie są rozdarci, nie potrafią odnaleźć szczęścia, gubią się w emocjach i maja problemy z podjęciem istotnych decyzji. Rozłąka i życie oddzielnie wydaje się im niemożliwe. Sam Tristan to człowiek, który doświadczył wiele w życiu. Jego osobistym bólem i cierpieniem była śmierć ojca i matki, stał się sierotą, którą wychował opiekun. Miłość Tristana i Izoldy zrodziła się poprzez działanie magicznego eliksiru i uczucie to ogromne, a co za tym idzie – fatalne. Wiele przeciwności losu i niepewności samych kochanków sprawiły, że miłość ich łącząca sprawiała im niekiedy ból i cierpienie. Relacja między Izoldą i Tristanem pełna była intryg, upokorzeń, a nawet zdrad i niepewności. Żadne nie chciało cierpieć bardziej od drugiego, co w efekcie odwracało się przeciwko nim. Miłość i cierpienie, jakie rodziło się z ich uczucia, doprowadziło do tragedii obojga kochanków.

Legenda o świętym Aleksym

Tytułowy bohater utworu postanawia opuścić swoją świeżo poślubioną żonę i rodzinny dom, ponieważ czuje, iż powinien poświęcić swoje życie Bogu i swoje zdrowie i siły musi wykorzystać , by pomagać ludziom. Swoim szlachetnym postępowaniem sprawie ogromne cierpienie i ból małżonce – Famijanie, która nie potrafi pogodzić się z decyzją ukochanego. Radość ze ślubu, oraz ze wspólnego życia z Aleksym w jednej chwili znika. Kobieta była świadoma planów swojego męża, wyjawił jej, co ma zamiar zrobić podczas nocy poślubnej. Mimo wielkiego wewnętrznego bólu, Famijana wykazuje się ogromnym zrozumieniem wobec ukochanego i wyrozumiałością, obiecuje mu wierność i przyrzeka pobożne życie. Kiedy Aleksy podróżował po świecie i doświadczał wielu niesamowitych wydarzeń, jego żona w tęsknocie i żalu cierpiała, jednak dotrzymała danego słowa. Jednak również Aleksy doświadcza tak ciężkich i trudnych emocji, kiedy to jako asceta i męczennik cierpiał głód i żył w nędzy, znosząc upokorzenia ze strony ludzi. Po powrocie do rodzinnego miasta, mężczyzna nie został rozpoznany przez najbliższych po jego wieloletniej nieobecności. Mieszkał ponad 16 lat pod schodami we własnym domu, a przez służbę był traktowany jak żebrak, wyszydzano go i gardzono nim. Bohaterowie utworu wykazują się ogromną siłą i odpornością na ból, mimo ogromu cierpień, których zaznali.

Stabat Mater Dolorosa

Matka cierpiąca – W utworze Jacopone da Todi „Stabat Mater Dolorosa” – „Stała Matka bolejąca” – ukazane zostało ogromne cierpienia Maryi, które spowodowane było ukrzyżowaniem jej ukochanego syna Jezusa Chrystusa. Autor, opisując zmartwienie, smutek i ból Matki Bożej pragnie przedstawić, jak ogromną miłością darzyła swojego syna i jak wiele cierpienia sprawiły jej wydarzenia podczas drogi krzyżowej, biczowania i nałożenia korony cierniowej Chrystusowi. Maryja z przerażeniem i wielką miłością patrzyła, jak ciało jej jedynego syna wisi na krzyżu wzgardzone przez tłum ludzi. Chciała go wspierać, dać mu siłę i ulgę w jego cierpieniu, jednak sama nie miała siły, by poradzić sobie z tak ogromną stratą. W podobnej konwencji ujęty został utwór „Lament świętokrzyski”, który przedstawia cierpienie Matki Boskiej, która jest pełna rozpaczy po śmierci Jezusa.

Makbet

Utwór Wiliama Szekspira ukazuje zbrodnię, jakiej dopuścił się tytułowy bohater za namową swojej żony. Mężczyzna dokonał morderstwa na swoim najlepszym przyjacielu, królu Dunkanie, dzięki czemu przejął po nim królestwo. Dokonana zbrodnia nie daje spokoju Makbetowi, bezpośrednio po zasztyletowaniu ofiary zabójca zaczyna tracić zmysły, wpada w panikę, która go paraliżuje. Ciągły lęk przed wydaniem się tajemnicy i kary za swój czyn, sprawiają, że Makbet nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Popada w rozpacz i obsesję, widzi zjawy i boi się wszystkiego wokół. Jest to dowód na to, ze wyrządzanie zła dotyka również tego, kto dopuszcza się okrutnych czynów. Bezlitosna i żądna władzy Lady Makbet, namawiając męża do zbrodni zdawała się być zdecydowaną i silną kobietą. Jednak po dokonaniu morderstwa jej psychika nie radzi sobie z wiecznymi obawami i poczuciem niepewności i zagrożenia. Kobieta choruje i cierpi, a z czasem dochodzi do załamania psychicznego. Cierpienie głównego bohatera, Makbeta wynika z wyrzutów sumienia, jakie odczuwa po dokonaniu zbrodni. Mężczyzna jest rozchwiany emocjonalnie, z jednej strony pokazuje się jako tyran, z drugiej ma napady lęku i majaczy. Świadczy to o ogromnym cierpieniu bohatera i rozpaczy, z którą nie potrafi sobie poradzić.

Treny

Jan Kochanowski w swoim dziele wyraża ogromne cierpienie i ból po stracie ukochanej córki – Urszulki. Poeta opisuje swoje łzy, lament i bezradność po tak traumatycznym przeżyciu. Jednocześnie pyta o sens życia, śmierci i tak bolesnych emocji, jakie go dotknęły. Kochanowski próbuje znaleźć sposób, by zmniejszyć swoje cierpienie i poczucie tragedii. Tęsknotę po córce może ukoić jedynie czas, który upływając sprawi, że będzie mu lepiej i pogodzi się z tak okropnym wydarzeniem. Mimo tego, stan emocjonalny poety wykazuje, iż śmierć córki przyniosła mu niesamowity ból i wyrządziła ogromne rany. Kochanowski nie ma motywacji do życia, wraz ze śmiercią Urszulki, stracił chęć do wszystkiego, nie potrafi doceniać tego, co ma i co go otacza. Cierpienie to zmieniło jego życie bezpowrotnie.

Dziady

W utworze Adama Mickiewicza, ukazane zostało cierpienie głównego bohatera, ale również całego narodu. W III części „Dziadów” Polacy, którzy doświadczyli rozbiorów Polski są prześladowani i torturowani. Dotyczy to w głównej mierze ludzi młodych, pełnych zapału i chęci walki o niepodległość kraju. Zaborcy, mając na celu pozbawienie ich poczucia patriotyzmu i polskości traktują ich nieludzko – przesłuchują i więżą w strasznych warunkach. Polacy, nie mając swojej ojczyzny czują się ograbieni, cierpią i są w ciągłym niebezpieczeństwie. W II części utworu autor ukazuje cierpienie głównego bohatera, Gustawa. Jego ból związany jest z utratą ukochanej kobiety. Również pozostałe dusze zmarłych, pojawiające sie podczas obrzędu Dziadów wspominają swoje cierpienia na ziemi i te pośmiertne. Za popełnione grzechy w czasie życia płacą po śmierci, kiedy to nie mogą być zbawione. Autor ukazuje w swoim dziele, że cierpienie i ból towarzyszy człowiekowi przez całe życie. Lecz to, czy ludzie zaznają go również po śmierci, zależy od ich postępowania i stosunku do świata i bliźnich.

Nie-boska komedia

W utworze Zygmunta Krasińskiego cierpienia doświadczyła rodzina głównego bohatera – Hrabiego Henryka. Jego żona i syn Orcio zostali napiętnowani szaleństwem, a przyczyną ich cierpienia jest dar poezji, który przynosi na ich rodzinę jedynie tragedię i opętanie. Syn Hrabiego – Orcio, obdarzony poetyckim darem, posiada moc tworzenia niezwykłej poezji. Jest to przyczyną jego cierpienia – nie może spędzić dzieciństwa na zabawie z innymi dziećmi, ponieważ jest zbyt dojrzały na swój wiek. To chłopiec bardzo wrażliwy i delikatny, doświadcza cierpienia emocjonalnego i psychicznego, ale cierpi również fizycznie – z czasem ślepnie. Mimo iż jest symbolem genialnego poety, jego życie jest pasmem nieszczęść i cierpienia. Podobnie jak Orcio, żona Hrabiego Henryka była osobą wrażliwą i delikatną, bardzo kochała swojego męża i cierpiała, dowiedziawszy się o jego odejściu z dziewicą, która symbolizowała poezję. Jej największym pragnieniem było to, by Hrabia pokochał ich syna, Orcia. Obsesja na punkcie poezji i chęć zwrócenia na siebie uwagi męża doprowadza kobietę do szaleństwa. Z ogromnego żalu, cierpienia i obłąkania kobieta z czasem umiera.

Cierpienia młodego Wertera

Tytułowy bohater dzieła Johanna Wolfganga Goethe, Werter, cierpi z powodu niespełnionej miłości. Zakochuje się bez wzajemności w zaręczonej już kobiecie, Lotcie. Jego starania o nią kończą się niepowodzeniem. Sam Werter w akcie rozpaczy popełnia samobójstwo, strzelając sobie w głowę z pistoletu. Werter jest przykładem człowieka aż nadto wrażliwego, kruchego psychicznie. Jego cierpienie zaś to zadręczanie się tym, co z góry skazane na niepowodzenie – to cierpienie negatywne, destruktywne. Bohater męczy się, boli go to, że serce ukochanej należy do innego mężczyzny, z którym Werter nie jest w stanie nawet konkurować. Aby uciec przed rozczarowaniem i permanentnym cierpieniem, Werter na okres kilku miesięcy nie spotyka się z Lottą. Mężczyzna miał nadzieję, że nieszczęśliwa i nieodwzajemniona miłość ucichnie, przestanie go dręczyć. Jednak tak sie nie stało, uczucie, którym darzył Lottę nie wygasło, było równie silne, jak wcześniej. Cierpienie i ból przez cały czas nie maleją, co doprowadza Wertera do załamania emocjonalnego i w efekcie mężczyzna popełnia samobójstwo.

Miłosierdzie gminy

W noweli Marii Konopnickiej ukazane zostało ludzkie cierpienie, wynikające z okrucieństwa i braku empatii ludzi. Główny bohater utworu – Kuntz Wunderli to człowiek w podeszłym wieku, którego władze gminy wystawiły jako przedmiot licytacji. Ten, kto zaproponuje mniejszą kwotę, jaka będzie mu płaciła gmina za utrzymanie starca, wygrywa licytację i ma prawo nająć licytowaną osobę do prac na swoim gospodarstwie. Wunderli został postawiony w takiej sytuacji, co wiązało sie z ogromem upokorzeń i cierpieniem biednego i starego człowieka. Mieszkańcy gminy, obecni na sali oglądali go i oceniali jak zwierze, które ma iść na sprzedaż. Odebrano mu godność i traktowano przedmiotowo, przez co w schorowanym człowieku narastał ból i poczucie wstydu. Starał się pokazać z jak najlepszej strony, mimo iż od razu było widać jego schorzenia i ograniczenia, związane z wiekiem. Uczestnicy licytacji zmuszali go do czynności, sprawiających mu ból, krzywdzili Wundreliego również psychicznie – wyszydzali go, ponizali i śmiali sie z jego ułomności. Utwór pokazuje, jak okrutni potrafią być ludzie i jak wiele cierpienia są w stanie sprawić niewinnemu człowiekowi, który stara się znieść je wszystkie.

Śmierć urzędnika

W opowiadaniu Antoniego Czechowa ukazana została wydawałoby się błaha sytuacja, która jednak miała ogromny wpływ na głównego bohatera utworu. Urzędnik Iwan Dmitrycz Czerwiakow udał się pewnego wieczoru do teatru na spektakl „Dzwony kornewilskie”. W pewnym momencie zakręciło go w nosie i kichnął. Nieszczęściem w tej sytuacji okazał się fakt, iż przed urzędnikiem siedział radca departamentu komunikacji, na którego Czerwiakow kichnął. Sprawca całego zdarzenia był osobą bardzo skromną i poczciwą, dlatego też był przerażony tym, co się stało. Zaczął przepraszać wyższego rangą urzędnika, trwało to przez cały spektakl, co zdecydowanie przeszkadzało przepraszanego mężczyznę. Czerwiakow po powrocie do domu czuł ogromne wyrzuty sumienia, był przerażony i cierpiał, nie wiedząc, jak tę sytuację odbierze urzędnik Brizżałow. Kolejnego dnia postanowił ponownie przeprosić go w departamencie i tak też uczynił. Nie zauważył jednak, że radca nie był zadowolony z jego wizyty i już dawno zapomniał o zaistniałym zdarzeniu. Nachalność Czerwiakowa bardzo go irytowała , dlatego też wyrzucił wciąż przepraszającego go urzędnika. Czerwiakow, przerażony reakcją Brizżałowa, cierpiał i był przerażony tym, iż urzędnik nie przyjął jego przeprosin. Blady i bezradny wrócił do domu, pełen bólu i zrezygnowania. Położył się na kanapie i umarł z żalu, cierpienia i przejęcia całą sytuacją.

Noce i dnie

 W powieści Marii Dąbrowskiej ukazane jest małżeństwo Bogumiła i Barbary, osób, które znacznie się od siebie różnią – charakterem, temperamentem i postawami. Bogumił jest człowiekiem twardo stąpającym po ziemi, ogromnie ważna jest dla niego praca, jest to człowiek pokorny, wytrwały i przede wszystkim pogodny. Jego żona – Barbara jest postacią zupełnie inną niż Bogumił. To kobieta pełna rozmyśleń i marzeń, nie potrafiła pogodzić się ze swoim życiem, niespełnieniem i miłosnym rozczarowaniem. Barbara sprawia wrażenie osoby bojącej się zagrożenia ze strony innych ludzi, wiecznie martwi się o siebie i swoje dzieci, które bezgranicznie kocha .Jest to kobieta nieszczęśliwa i cierpiąca. Często się wzrusza, jest bardzo emocjonalna, żyje marzeniami, mimo iż są zupełnie nieosiągalne i świadomość tego ją rani. Jest ciągle sfrustrowana, nic ją nie cieszy, jest niezadowolona z życia na wsi, czuje się niespełniona. Barbara Niechcic to postać rozdarta i bardzo skomplikowana. Jej wewnętrzne cierpienie ma ogromny wpływ na relacje w rodzinie i przede wszystkim w małżeństwie z Bogumiłem.

Opowieść wigilijna

W utworze Karola Dickensa cierpienie jest bardzo istotnym motywem fabuły, autor ukazał, jak wiele na świecie jest ludzi nieszczęśliwych, ubogich i cierpiących każdego dnia. Jednocześnie, na przykładzie Ebenezera Scrooge’a zaprezentował, jak ludzie są znieczuleni na cudze krzywdy i jak ogromna ignorancja jest na potrzeby ubogich i cierpiących ludzi. Główny bohater zajmował się jedynie powiększaniem swojego majątku, przesadnym oszczędzaniu i żałowaniem pieniędzy dla swojego pracownika, mimo świadomości jego finansowych problemów. Scrooge był samotnikiem, ignorował ludzi i ich nie potrzebował, nawet w Święta Bożego Narodzenia jego zachowanie nie uległo zmianie. Autor w ten sposób przedstawił, jak ogromne antagonizmy istnieją w społeczeństwie w XIX-wiecznym Londynie i jak wiele cierpienia przynoszą różnice społeczne i bieda, przeplatająca się z bogactwem. Dopiero obecność duchów – przeszłości, teraźniejszości i przyszłości – wpłynęła na zachowanie głównego bohatera. Dostał on karę i nauczkę za swoje skąpstwo, rządze pieniędzy i ignorancję ludzkich cierpień. Scrooge przeszedł przemianę, zaczął zauważać jak wiele krzywdy dzieje się wśród otaczających go ludzi, które często związane są jedynie z brakiem pieniędzy. W efekcie duchy uświadomiły bohaterowi, że tak naprawdę jest człowiekiem nieszczęśliwym i cierpiącym, ponieważ pieniądze i uzbierany majątek nie zrekompensują mu samotności i braku kontaktu z najbliższymi.

Pani Bovary

Utwór Gustawa Flauberta ukazuje, jak brak spełnienia, poczucie niezadowolenia i nieszczęścia jest przyczyną ludzkiego cierpienia i wiecznego żalu. Główną bohaterką powieści jest Emma Bovary, żona prowincjonalnego lekarza, Karola Bovary. Jest to kobieta znudzona swoim życiem, nie potrafi odnaleźć się w mieszczańskim środowisku, czuje się lepsza od otaczających ją ludzi, bardziej ambitna i wykształcona. Pani Bonary była nieszczęśliwa, cierpiała w swoim życiu, pragnęła żyć wykwintniej i w arystokratycznym otoczeniu. Poślubiła Karola ze względu na jego majątek, nie kochała mężczyzny, była nim rozczarowana i wiecznie cos jej przeszkadzało w ich relacji. Emma potrzebowała mocnych wrażeń, wzruszeń, romantyzmu, nudziło ją życie, jakie prowadziła. Każdego dnia pokazywała mężowi swoje cierpienie i niezadowolenie, jednak mężczyzna ignorował to, tłumacząc zachowania żony chorobą nerwową. Tymczasem, Emma zakochała się w innym mężczyźnie, urodziła córkę mężowi, którą nie chciała się zajmować. Cierpiała wewnętrznie, była rozdarta, pragnęła wolności i pięknego życia, a okazało się ono jedynie mrzonką. Mimo majątku, jaki posiadał jej mąż, jego miłości i urodzonej córki, Emma Bovary nie potrafiła czerpać z tego szczęścia i satysfakcji. Cierpiała, nie potrafiąc zaakceptować swojego życia i doświadczając wielkich rozczarowań. Z czasem, jej rozrzutność, romanse, nienawiść do męża przerosły ją, zaczęła popadać w długi, była gotowa zrobić wszystko, by zdobyć pieniądze na rozrzutne życie. Nie poradziła sobie z permanentnym niespełnieniem i cierpieniem, popadła w apatię, a z czasem, popełniła samobójstwo.

Ojciec Goriot

Tytułowy bohater powieści Honoriusza Balzaka jest handlarzem, który całe swoje życie, swój czas, miłość i pieniądze poświęcił ukochanym córkom – Delfinie i Anastazji. Mężczyzna bardzo dbał o swoje dzieci, starał się pracować jak najwięcej, by dziewczynkom niczego nie zabrakło i by były szczęśliwe. Kiedy Delfina i Anastazja usamodzielniły się i wyszły za mąż, okazało się, że do samodzielności było im daleko. Wówczas, pragnące wyższej pozycji społecznej córki Goriota wstydziły się swojego ojca handlarza i nie chciały się do niego przyznawać w towarzystwie. Mężczyzna bardzo cierpiał, ponieważ jego jedyne i ukochane córki ograniczyły kontakty z nim. Mimo że przez wiele lat starał się zapewnić ich godne życie i zabezpieczenie finansowe, Delfina i Anastazja nie szanowały go i nie doceniały jego starań. Mężczyzna czuł się samotny i porzucony przez osoby, które kochał najbardziej na świecie. Nawet w momencie jego śmierci, córki nie miały czasu się nim opiekować i go wspierać. Goriot cierpiał, świadom, iż umiera samotnie, mimo ze poświecił wszystko co ma ukochanym dzieciom.

Mandel Gdański

Bohaterem noweli Marii Konopnickiej jest mężczyzna, który bardzo kocha miasto, w którym żyje- Warszawę i ma wysokie poczucie patriotyzmu lokalnego. Jednak powodem jego cierpienia jest niesprawiedliwość społeczna, a przede wszystkim antysemityzm mieszkańców miasta, który uderza w niego w bezpośredni sposób. Mendel jest Żydem, wychowującym swojego wnuka, Jakuba. Mężczyzna głęboko wierzył, iż miasto kocha go równie bardzo, jak on kocha je. Z czasem okazało się jednak, iż Mały Jakub zaczął być prześladowany przez innych i wyśmiewany, ze względu na swoje pochodzenie. Mężczyzna uczył swojego wnuka, by ten był dumny z tego, że jest Żydem i by czuł się w pełni mieszkańcem Warszawy, z której pochodzi jego rodzina. Jednak nasilające się antysemickie poglądy warszawiaków coraz częściej doskwierały Mendlowi i jego wnukowi. Mężczyzna bardzo cierpiał, widząc rozpoczynający się pogrom Żydów w jego okolicy. Całe życie czuł ogromną więź z lokalną społecznością, która w jednej chwili nie widziała w nim człowieka, czy sąsiada, a Żyda i wroga. Mendel był pełen żalu, rozczarowania i smutku, nie potrafił zrozumieć, jak ludzie, z którymi od lat żył w dobrych relacjach w jednym momencie traktują go z pogarną i okrucieństwem.

Dym

Utwór Marii Konopnickiej to historia starej wdowy, która całe swoje życie podporządkowała pod jedynego syna – Marysia. To on wypełnia jej każdy dzień, stał się sensem jej istnienia, jedynym jego celem. Kobieta zajmowała się domem, gotowała, sprzątała i pomagała synowi, który pracował w pobliskiej fabryce. Kiedy ten wychodził, czekała na niego z niecierpliwością i tęsknotą, by znów powitać go w drzwiach. Jej miłość do syna byłą ogromna, okazywała to w każdej czynności, która wykonywała dla jego dobra. Jednak pewnego dnia w fabryce wydarzył się wypadek, którego ofiarą był Marcyś. Kobieta cierpiała ogromnie, ponieważ utraciła swojego najukochańszego syna. Życie wdowy przestało mieć sens, kochała swoje dziecko i podporządkowała mu każdy swój dzień, który po śmierci chłopaka nie miał już znaczenia. Cierpienie, ból i rozpacz matki po utracie syna była wielka. Nie potrafiła się pogodzić z tragedią, kobieta nadal wpatrywała się przez okno w fabrykę, w której mężczyzna pracował.

Lalka

Główny bohater powieści Bolesława Prusa doświadcza cierpienia, wynikającego z niespełnionej miłości do Izabeli Łęckiej, swojej wybranki serca. Kobieta szydzi z niego i gardzi jego miłością, ponieważ Wokulski nie ma pochodzenia szlacheckiego, a dla Izabeli ma to ogromne znacznie. Stanisław, bardzo zaangażowany w znajomość ze swoją wybranką, za wszelka cenę stara się jej zaimponować i udowodnić, że jest wart jej uwagi. Niestety, związek kupca ze szlachcianką w owych czasach wydaje się wręcz niemożliwy. Wokulski bardzo cierpi, ponieważ mimo jego starań i powodzeń zawodowych i społecznych, nie potrafi zdobyć serca kobiety, dla której poświecił całe swoje życie. Mimo zdobytego majątku, nadal traktowany jest przez Izabelę jako zwykły kupiec, kobieta wykorzystuje go i bawi się jego uczuciami. Mężczyzna, przez niespełnioną miłość do Łęckiej traci chęć życia, motywację i pragnienia, które kiedyś kreowały jego działania. Przez ból i cierpienie, których powodem było ogromne uczucie do Izabeli, mężczyzna postanawia targnąć się na swoje życie, w którym bez ukochanej nie widzi sensu.

Quo Vadis

Henryk Sienkiewicz w swojej powieści ukazuje, jakie poniżenia i cierpienia musieli znosić pierwsi chrześcijanie podczas ich prześladowań. Mordowanie ich przez Rzymian jedynie z powodu wyznawanej wiary odbywało się w sposób bestialski i okrutny. Cezar Neron, chcąc usunąć z Rzymu wszystkich chrześcijan, stosował najokrutniejsze tortury i skazywał ich na bolesną i krwawą śmierć. Również głównych bohaterów spotyka cierpienie i ból. Winicjusz, zakochany w Ligii po jej zniknięciu cierpi i pragnie ją jak najszybciej znaleźć. Ma świadomość, iż z każdą godziną szanse na jej ocalenie są coraz mniejsze. opanowuje go przerażenie i poczucie bezsilności, czuje wewnętrzny ból i strach. Winicjusz był świadkiem tortur na chrześcijanach, dlatego też myśl, że jego ukochana może podzielić ich los na oczach setek ludzi na amfiteatrze paraliżuje go. Ligię również spotyka cierpienie, które wynika z jej miłości do Winicjusza. Kobieta ma obawy, ponieważ jest on poganinem, zatem jej wiara nie pozwala jej na związek z tym człowiekiem. W utworze cierpienie ma istotne znaczenie dla bohaterów – z jednej strony motywuje do walki o lepsze życie, o bliską osobę i o szczęście, z drugiej – uszlachetnia, uczy pokory i jest próbą wiary w Boga. Dlatego też stało się ono nieodłączna częścią życia opisywanych ludzi, pełnych niepewności, strachu i pragnienia szczęścia.

Dżuma

Powieść Alberta Camusa ukazuje jak groźna epidemia opanowując całe miasto przynosi jego mieszkańcom wiele cierpienia i bólu, wystawiając ich na bardzo ciężką próbę. Nieszczęście, które nawiedziło Oran to dżuma, zwana czarną śmiercią. Główny bohater powieści, Bernard Rieux, starając się leczyć ludzi, ryzykując własne zdrowie jest świadkiem, jak choroba męczy ludzi, a następnie uśmierca – jednego po drugim. Mieszkańcy miasta są spanikowani, nie potrafią poradzić sobie z chorobą, są świadkami śmierci wielu ludzi, swoich bliskich, czy sąsiadów. Poczucie bezsilności sprawia, że cierpią. Bolesna choroba, męki zarażonych i ból ich najbliższych, to najstraszniejszy przejaw dżumy i ej konsekwencje.

Medaliony

Utwory Zofii Nałkowskiej przepełnione są bólem i ludzkim cierpieniem. Ludzie, ranieni przez innych ludzi, doświadczający całego okrucieństwa, jaki niesie ze sobą wojna, walczyli każdego dnia o życie swoje i swoich najbliższych. Autorka ukazuje, jak ogromne cierpienie i ból mogą ludzie sobie nawzajem zaznawać. Dotyczyło to bólu fizycznego – zadawanego podczas tortur, działań wojennych oraz na terenie obozów koncentracyjnych. Jednak cierpienie to miało wymiar również psychiczny i emocjonalny. Nałkowska opisuje, jak ludzie w ciężkiej sytuacji, w jakiej sie znaleźli musieli sobie radzić. Towarzyszył im strach, ale jednocześnie chęć walki. Pozbawienie godności człowieka, zezwierzęcenie, nienawiść i brak szacunku stanowiły nieodłączny element wojny. Ludzie cierpieli widząc śmierć swoich bliskich, mając świadomość iż każdego dnia dzieje się obok tragedia i nie zanosi się na zakończenie wojny. Nawet ci, co wojnę przeżyli i próbowali żyć normalnie, jak przed tym, co ich spotkało. Jednak zmiany w psychice, straszliwe wspomnienia uniemożliwiły im funkcjonować prawidłowo. Autorka ukazuje, ile cierpienia zmuszeni byli znieść w czasie wojny niewinni ludzie, ofiary prześladowań, obozów koncentracyjnych i holocaustu.

Stary człowiek i morze

Powieść Ernesta Hemingwaya jest doskonałym ukazaniem ludzkich słabości, dylematów, chęci przetrwania i realizacji marzeń. Bohater utworu, Santiago, każdego dnia w czasie swojej wyprawy walczy sam ze sobą – z samotnością, niepewnością i przede wszystkim z bólem i cierpieniem fizycznym. Rybak, mimo podeszłego wieku zdecydował się na ciężką i wycieńczającą podróż, do czego z racji wykonywanego zawodu był przyzwyczajony. Rany na dłoniach i twarzy, krwawiący bok i wycieńczenie organizmu doskwierały mężczyźnie podczas wyprawy przez morze. Santiago odznaczał sie wyjątkową odpornością na cierpienie fizyczne, jego ciało odmawiało mu posłuszeństwa, lecz on zbierał wszystkie swoje siły, by osiągnąć zamierzony cel. Niestety, przegrane starcie z rekinami i klęska spowodowały, iż stary rybak załamał się, poczucie porażki było dla niego zdecydowanie bardziej bolesne, niż cierpienie fizyczne, z którym nauczył sie już żyć. Powieść ukazuje, jak wiele cierpienia jest w stanie znieść człowiek i jak osoba silna fizycznie może mieć mniej sił w walce emocjonalnej.

Wieża

Gustaw Herling – Grudziński w swoim utworze ukazał ludzi, którzy dotarli już do krańców swojej wytrzymałości. Jednym z głównych bohaterów powieści jest Lebbroso, zwany Trędowatym. Mężczyzna ze względu na swoją chorobę skazany jest na wieczną samotność i nieszczęście. Mieszkający w Wieży Strachu w ciału wielu lat przywykł do swojej samotności. Przez pierwsze kilka miesięcy w wieży tej mieszkała z Lebbroso jego siostra, również trędowata. Po śmierci swojej jedynej towarzyszki mężczyzna poczuł się bardzo samotny. Brak bratniej duszy sprawiła, że bardzo cierpiał. Nie tylko ze względu na swoja chorobę, ale również przez samotność. z czasem postanowił podpalić wieżę, a sam chciał popełnić samobójstwo. Świadczy to o skrajnej rozpaczy i bezradności mężczyzny, który czuł sie nikomu niepotrzebny, odepchnięty. Lecz najbardziej doskwierało mężczyźnie jego odosobnienie, zabranie jego wolności, bez której człowiek nie potrafi być szczęśliwym, a jest skazany na wieczne cierpienie. Również drugi bohater powieści – mężczyzna będący nauczycielem bardzo cierpiał. Jego nieszczęście było spowodowane utratą najbliższej mu rodziny – podczas trzęsienia ziemi zginęła jego żona i trójka dzieci. Nauczyciel nie potrafił poradzić sobie z tą tragedią, załamał się, próbował odizolować od ludzi i w efekcie, podjął sie próby samobójczej. Gdy odratowano mężczyznę, ten jeszcze bardziej starał się unikać ludzi. Cierpiał z samotności, ale też nie potrafił żyć z ludźmi. Mężczyzna przez swój ból i żal do świata nie umiał na nowo zacząć żyć. Pragnął śmierci, ponieważ nie widział sensu swojego istnienia. W obu przypadkach – u bohatera trędowatego, jak i u nauczyciela cierpienie wynikało z poczucia samotności, bezradności i braku chęci do życia w warunkach, w jakich przyszło im żyć.

Kot w pustym mieszkaniu

Wiersz Wisławy Szymborskiej stanowi paradoksalne ukazanie zachowań człowieka w sytuacji utraty kogoś bliskiego. Zaprezentowane zostały emocje, zachowania i uczucia człowieka, poprzez personifikację kota. Bohater utworu nie potrafi odnaleźć się w mieszkaniu, ponieważ niepokoi go nieobecność swojego pana. Kot zauważa, że wszystko, co się wokół niego dzieje nie jest takie, jakie być powinno, do czego już zdążył się przyzwyczaić. Wisława Szymborska poprzez poczucie zagubienia u kota, wyraz jego buntu przeciwko zaistniałej sytuacji pragnie ukazać, jak wiele bólu i cierpienia doświadcza człowiek, który stracił bliską sobie osobę. Zraniony, stara się wyprzeć to, czego doświadcza, czasem nawet się buntuje wobec tego. Niekiedy postępuje w sposób nieracjonalny, sprzeczny z przyjętymi zasadami. Człowiek cierpiący stara się ukryć swoje emocje, pokazać, że zaistniała sytuacja nie zraniła go aż tak bardzo. Jednak w rzeczywistości czuje samotność, zagubienie i bezradność, które autorka pokazała w zachowaniu zdezorientowanego kota w pustym mieszkaniu.

Zdążyć przed Panem Bogiem

W rozmowie Hanny Krall z Markiem Edelmanem, zastępcą komendanta Żydowskiej Organizacji Bojowej, głównym tematem była eksterminacja Żydów podczas II wojny światowej, a dokładniej – likwidacja ich getta w Warszawie. Autorka ukazuje, jak wiele bólu, strachu i cierpienia doświadczyli mieszkańcy getta. Masowa zagłada ich narodu wiązała się z ogromnym okrucieństwem i bestialstwem. Ludzie walczyli wówczas nie tylko o życie, ale również o godność swoja i swoich najbliższych. Byli zdolni do heroicznych czynów, by wywalczyć wolność. Jednak świadomość swojej bezradności i nadchodzącej klęski była dla nich najcięższym doświadczeniem. Wysiedlanie siłą na wschód i umieszczeni w obozie zagłady stało się przyczyną największego żalu, bólu i cierpienia. Cierpienie to było konsekwencją ran fizycznych, ale i psychicznych. Mieszkańcy getta byli świadkami śmierci swoich bliskich, czy wywiezienia ich do obozu. Autorka utworu ukazała, jak wiele krzywd człowiek jest w stanie przetrwać i wytrzymać i jak wielkie tragedie spotykały ludzi w czasie wojny.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *