Motyw kobiety w literaturze

Kobiety są nieodłącznymi bohaterkami literackimi od samego początku literatury, czyli od epoki antyku. Od tego czasu nieprzerwanie pojawiają się na kartach dzieł literackich, a ich wizerunki są tak różne jak one same. W niniejszym opracowaniu dokonano charakterystyki wielu rozmaitych kobiet będących bohaterkami literatury i podzielono ich portrety na kilka różnych kategorii.

Kobiety heroiczne

Antygona

Tytułową bohaterką tragedii jest pochodząca z rodu króla Edypa, córka królewska, Antygona. Po śmierci jej brata władca zabrania jego pochówku, co jest niegodne i poniżające dla zmarłego, który nie zazna spokoju. Antygona, świadoma kary, jaka jej grozi za zbuntowanie się przeciwko woli Kreona, postanawia wypełnić swój obowiązek wobec brata i godnie go pochować. Pozostawienie ciała zabitego brata na pożarcie przez psy jest dla niej bardziej przerażające niż własna śmierć. Antygona to kobieta bardzo odważna i śmiała, nie boi się powiedzieć Kreonowi, co o nim myśli, podejmuje działania, których efekty mogą być dla niej bardzo bolesne. Swoje decyzje podejmuje pod wpływem emocji, jest porywcza i wybuchowa. Ma swój honor, nie boi się śmierci, woli popełnić samobójstwo, niż znosić męki, będąc skazaną przez władcę – tyrana. Antygona była młodą kobietą, nie doświadczyła prawdziwej miłości i macierzyństwa. Straciła wiele lat swojego życia, jednak broniąc swoich przekonań i dbając o należyty pochówek brata, postąpiła z honorem i zgodnie ze swoim sumieniem.

Odyseja – Penelopa

Utwór Homera opowiada o losach Odyseusza – króla Itaki. Odyseusz brał udział w oblężeniu Troi podczas wojny. Jego dziesięcioletnia tułaczka stała się symbolem gniewu bogów, którzy nie chcieli dopuścić, by Odys wrócił do ojczyzny. Bohaterką utworu jest również żona Odyseusza, Penelopa. Mimo iż nie miała bezpośredniego wpływu na losy bohaterów, to działania Odysa niejednokrotnie były podyktowane świadomością, iż jego ukochana żona czeka na niego, co motywowało go do walki o powrót do ojczyzny. Gdy morskie fale wyrzuciły Odyseusza na brzeg wyspy Ogygia, znalazła go nimfa Kalipso i postanowiła się nim zaopiekować, co w krótkim czasie doprowadziło do zakochania. Nimfa przetrzymywała króla Itaki przez siedem lat, zapewniając, iż dzięki niej będzie wiecznie młody. Jednak Odyseusz bardzo kochał swoją żonę Penelopę i był obojętny wobec uczuć Kalipso. Podczas nieobecności Odyseusza w jego królestwie pojawiło się wielu mężczyzn, którzy starali się adorować Penelopę. Wszyscy, pewni, iż Odyseusz nie żyje, zafascynowani urodą pięknej wdowy, pragnęli pojąć ją za żonę. Jednak Penelopa, bardzo kochająca swojego męża i wierząca w jego powrót, nie zwracała na nich uwagi. Penelopa i Odyseusz mieli syna – Telemacha, który po powrocie ojca pomógł mu wymordować wszystkich zalotników Penelopy starających się o jej rękę. Penelopa stała się symbolem wierności i ogromnego oddania, czekając na swojego męża przez dwadzieścia lat i ignorując wielu mężczyzn, którzy byli nią zainteresowani. Penelopa i Odyseusz są przykładem małżeństwa pełnego miłości, oddania i wierności. Każde z nich, mimo wielu lat rozłąki, dochowało wzajemnej wierności. Penelopa, nie mająca pewności, że jej mąż żyje, wiernie trwała w miłości do niego, nie znalazła sobie kochanka, nie zdradziła ukochanego, mimo wielu pokus. To kobieta cierpliwa, oddana i wytrwała w swoim postanowieniu.

Konrad Wallenrod – Aldona

Istotną postacią w utworze Adama Mickiewicza, a tym samym mającą wpływ na działanie głównego bohatera, jest Aldona, córka litewskiego księcia Kiejstuta oraz żona tytułowego bohatera. Aldona jest osobą bardzo wierzącą, pełną pokory i oddania Bogu. Mimo to miłość do Boga i chęć służby Jemu podczas pobytu w klasztorze schodzi na drugi plan, gdy opanowują ją miłość do ukochanego. By być blisko niego, postanawia zamknąć się w wieży umiejscowionej niedaleko zamku w Malborku, gdzie przebywa Konrad. Życie pustelnicy jest pełne wyrzeczeń, niewygody i tęsknoty do męża. Wiąże się to z niespełnionym uczuciem, rezygnacją z przyjemności życia i z korzystania z niego. Swoimi decyzjami Aldona udowadnia, jak ogromnym uczuciem darzy Konrada. Jednocześnie jest to kobieta zdeterminowana, konsekwentna i odważna. Ma silną psychikę, dzięki czemu radzi sobie z wielkim cierpieniem i tęsknotą. Jej bezgraniczna miłość do Konrada świadczy o jej uczuciowości i wrażliwości. Mimo bólu związanego z brakiem ukochanego i niepewnością co do ich dalszego losu znajduje w sobie siły i cierpliwość oraz gotowość do wielu poświeceń, by czekać na lepszy czas i na rozpoczęcie wspólnego życia z Wallenrodem.

Kamizelka – żona

Bohaterką utworu Bolesława Prusa jest żona urzędnika, będąca symbolem kobiety cierpliwej, wytrwałej i darzącej swojego męża ogromnym uczuciem, oddaniem i troską. Była to kobieta młoda, spokojna, nieodznaczająca się od innych ludzi niczym konkretnym i specyficznym. Starała się zarabiać na rodzinę szyciem oraz okazjonalnym udzielaniem lekcji. Radość każdego dnia czerpała z czasu, jaki spędzała z mężem – na spacerach i wspólnych rozmowach. Mimo nienajlepszej sytuacji finansowej doskonale sobie radzili, ponieważ wzajemne wsparcie w trudnych chwilach cenili sobie najbardziej. Kobieta doceniała wysiłek swojego ciężko pracującego męża próbującego utrzymać rodzinę. Miała świadomość, że należy on do ludzi sumiennych, pracowitych i oddanych sprawie. Kobieta czuje się kochana i widzi, jak mąż dba o nią i ich wzajemne relacje. Jego troska i czułość była odwzajemniona przez małżonkę. Kiedy urzędnik popadł w chorobę i zaczął w bardzo szybkim tempie chudnąć, kobieta, nie chcąc, by mąż się zamartwiał, skracała sprzączki w jego kamizelce, by ten nie zauważył drastycznej utraty wagi. Jednocześnie, wykazała się ogromną siłą psychiczną, podejmując heroiczną walkę o jego życie i spokój. Kiedy miała świadomość, jak bardzo chory jest jej mąż, przejęła jego obowiązki domowe i za wszelka cenę starała się podtrzymywać jego nadzieję i wspierać go. Choroba stała się wielką próbą dla jej związku i miłości do męża, podczas której udowodniła, jak bardzo go kocha i jak ogromnie jej zależy na jego szczęściu. Urzędnik i jego żona stają się dzięki temu idealnym małżeństwem, godnym podziwu i szacunku dla ich uczucia i oddania.

Zbrodnia i kara – Sonia Marmieładowa

Ogromny wpływ na głównego bohatera powieści, Rodiona Raskolnikowa, miała Sonia Marmieładówna, prostytutka mieszkająca w Petersburgu. Raskolnikow po dokonanej zbrodni na starej Lichwiarce zwierzył się Soni z popełnionego czynu, argumentując to problemami finansowymi. Sonia pochodziła z trudnej rodziny, jej ojciec był uzależniony od alkoholu, a ona, chcąc zarobić na życie, była zmuszona do sprzedawania swego ciała. Mimo ciężkiej sytuacji w rodzinie i biedy, jakiej doświadczała, Sonia potępiała zachowanie Rodiona. Była bardzo zaangażowana w ich znajomość, wspierała Raskolnikowa i miała dla niego wiele cierpliwości. Sonia, jako kobieta wierząca, starała się wytłumaczyć mężczyźnie, że okradanie ludzi w celu wzbogacenia się jest złem i poniesie za to konsekwencje. Miała bez wątpienia pozytywny wpływ na Rodiona, gdyż dzięki niej dokonała się w nim zmiana: przeszedł pozytywną metamorfozę wewnętrzną, pogodził się z Bogiem, wyraził skruchę za popełnioną zbrodnię i uświadomił sobie, co w życiu jest najważniejsze.

Kobieta emancypantka

Siłaczka – Stanisława Bozowska

Tytułową bohaterką utworu Stefana Żeromskiego jest Stanisława Bozowska, młoda kobieta, której marzeniem było podjęcie studiów medycznych. Jednak ciężka sytuacja finansowa uniemożliwiła Stanisławie realizację założonego celu i pragnień. Jako że żyła w czasach pełnych zmian i nowych pomysłów na rozwój społeczny, postanowiła zaangażować się w niesienie haseł związanych z pracą u podstaw wśród jak największej rzeszy ludzi. Kobieta stała się działaczką na rzecz oświaty i emancypantką, która zdecydowała się poświecić życie osobiste i budowanie relacji z bliskimi na rzecz realizacji i spełnienia obowiązków wobec społeczeństwa, wobec którego czuła się zobowiązana. Działania społeczne stały się ważniejsze od jej indywidualnych potrzeb i realizacji w życiu prywatnym. Stanisława to kobieta silna, zdeterminowana i działająca dla wyższych celów. Mimo jej ogromnego zaangażowania i przedłożenia działań na rzecz obywateli ponad sprawy osobiste potrafiła cieszyć się życiem i relacjami z przyjaciółmi. Odznaczała się również znacznym poczuciem humoru i pozytywnym stosunkiem do świata. Nie spełniła się w miłości; po odrzuceniu oświadczyn w latach studenckich postanowiła wyjechać na wieś, by realizować się jako nauczycielka. Stanisława to kobieta chcącą nadać swojemu istnieniu i działalności sens – nie marnowała czasu, oddawała innym ludziom cząstkę siebie i wszystkie swoje siły. Mimo to jej osoba była niedoceniona, a jej historia skończyła się tragicznie, ponieważ zmarła z powodu skrajnie trudnych warunków, w jakiej przyszło jej żyć.

A… B…C… – Joanna Lipska

Bohaterką noweli Elizy Orzeszkowej jest Joanna Lipska, młoda kobieta, córka profesora, która zdobywając wykształcenie, pragnęła skupić się na pracy naukowej. Trudna sytuacja materialna rodziny zmusiła ją do podjęcia pracy jako nauczycielki dzieci. Joanna uczyła ich pisania i czytania, macaj nadzieję, iż wykształcenie, choćby nawet najniższe, pozwoli im mieć lepszą przyszłość i zmobilizuje do walki o niepodległość narodu. Oprócz pracy Joanna zajmuje się domowymi obowiązkami, dzięki czemu realizuje jeden z podstawowych postulatów pozytywistycznych – ideę pracy oraz nauki. Nauczanie wpisuje się w nurt pracy u podstaw, która miała na celu zmianę świadomości społeczeństwa i zmotywowanie go do walki o kraj. Joanna była kobietą inteligentną, pracowitą i uczynną, pragnęła pomagać innym i ich kształcić. Chętnie dzieliła się swoją wiedzą i za niewielkie pieniądze poświęcała swój czas dzieciom. Nie bała się pracy i ze wszystkich sił starała się utrzymać siebie i brata. Jednocześnie Joanna Lipska była kobietą zdeterminowaną i dzielnie realizowała zamierzoną ideę. Stała się dzięki temu symbolem pozytywistycznej kobiety.

Marta

Powieść Elizy Orzeszkowej, której tytułową bohaterką jest młoda, piękna kobieta znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Po śmierci męża Marta Świcka i jej czteroletnia córka Jancia zostały bez środków do życia, ponieważ ich majątek został utracony. Brak wykształcenia kobiety staje się przyczyną jej problemów ze znalezieniem pracy. Również brak wymaganego przez pracodawców wykształcenia jest przeszkodą w podjęciu się pracy tłumacza języka francuskiego. Czasy dyskryminacji kobiet uniemożliwiały jej ponadto podjęcie stałej i upragnionej pracy. Dlatego bohaterka utworu zmuszona jest zająć się pracą szwaczki, mimo posiadanych kwalifikacji do zawodu nauczycielki. Bardzo mała pensja, którą z czasem traci, doprowadza Martę Świcką do poważnych problemów finansowych. Nie jest w stanie zapewnić sobie i córce podstawowych środków do życia, lecz mimo to jest kobietą pracowitą i pełna nadziei, choć skromną. Bardzo kocha swoja córkę i pragnie dla niej jak najlepszego życia, którego sama nie może jej zapewnić. Usilnie szuka pracy, której znaleźć nie może przez politykę państwa i dyskryminację kobiet oraz ich słabą pozycję w społeczeństwie. Brak środków do życia popycha Martę do kradzieży, choć jest to uczciwa i szczera osoba. Autorka powieści ukazuje, jak ciężkie było życie kobiety w drugiej połowie XIX wieku, mimo iż są uznawane za płeć słabszą, delikatną i kruchą.

Emancypantki

Utwór Bolesława Prusa osadzony jest w pozytywistycznej Polsce, gdzie wielce istotnymi stały się problemy społeczno-obyczajowe, a jednym z nich była emancypacja kobiet. Lata, w których kobiety nie posiadały w społeczeństwie praw równych mężczyznom, były dla nich ciężkie i wymagające ogromnej i ciężkiej pracy w celu zmiany swojego statusu. Autor powieści na przykładzie swoich bohaterek ukazał, jak ówczesne kobiety walczyły z ograniczeniami im narzuconymi, chcąc działać zgodnie ze swoimi przekonaniami i z zamiarem realizacji celu, jakim było równouprawnienie. Jedną z nich była Magdalena Brzeska, która mimo wielu przeciwności losu pragnęła walczyć o upragnioną niezależność i samodzielność kobiet. Postanowienie o założeniu elitarnej szkoły dla dziewcząt przez Magdalenę spotkało się z krytyką najbliższego otoczenia, ponieważ niezwykłym wówczas było, by kobiety działały same i starały się zrobić karierę, zamiast bazować w głównej mierze na pracy swoich mężów. Magdalena ma świadomość, iż decydując się na podjęcie pracy, powinna zrezygnować z budowania relacji emocjonalnej z mężczyznami. Stało się to ogromnym dylematem kobiety, chcącej założyć rodzinę i spełniać się zawodowo jednocześnie, co społecznie uznane zostało jako niepoprawne. Z czasem okazuje się to przyczyną rezygnacji Magdaleny z realizacji swoich celów i przyczyną podjęcia decyzji o przestąpieniu do klasztoru. Również druga bohaterka powieści – pani Latter, chcąc być kobietą zaradną i przedsiębiorczą w prowadzeniu pensji dla panien, w efekcie spotyka się z problemami, długami i wieloma kłopotami prowokowanymi przez ludzi. Brak wsparcia i chęć udowodnienia wszystkim, że sobie poradzi, doprowadziło kobietę do problemów ze zdrowiem i śmierci. Bohaterki utworu Bolesława Prusa pragnęły udowodnić wszystkim, iż kobiety są w stanie poradzić sobie w życiu, mogą być niezależne, nadają się również do innych zajęć, niż tylko pracy w domu, ponieważ potrafią więcej, niż jedynie usługiwanie własnym mężom, są gotowe do podjęcia samodzielnej pracy, a nawet zdobycia kariery.

Kobiety niespełnione

Nad Niemnem – Justyna Orzelska

Jedna z bohaterek powieści to Justyna Orzelska – kobieta doświadczona przez los i mimo młodego wieku mająca za sobą kilka bardzo trudnych i ciężkich wydarzeń. Z wyglądu jest piękną, ciemnowłosą, wysoką i smukłą dziewczyną, wyglądającą skromnie, ale uroczo. Zraniona zawodem miłosnym i porzuceniem przez Zygmunta Korczyńskiego, z miłej i otwartej osoby stała się bardziej powściągliwa i dumna. To kobieta pełna ambicji, chęci samorealizacji i zdrowego rozsądku. Mimo skromnego i monotonnego życia w Korczynie pragnęła zmian, by poczuć celowość swojego życia. Dzięki opowieściom Janka Bohatyrewicza w Justynie Orzelskiej pobudził się ogromny szacunek do swojego narodu i jego tradycji. Myśli patriotyczne oraz chęć zgłębiania historii narodu ukazało Justynie, jak znaleźć sens swojego istnienia. Postanowiła w zupełności oddać się pracy, która dawała jej poczucie wolności i spełnienia. Pracując w określonym celu i dla ludzi, odnajduje powołanie i realizuje się w tym. Justyna była kobietą pracowitą i nie miała obaw przed ciężką pracą i wysiłkiem fizycznym. Była odważna, kreatywna i energiczna. Dzięki pomocy ukochanego znalazła cel swojego życia i poczuła, że ma dla kogo żyć i zrozumiała, jaka jest jej prawdziwa droga.

Przedwiośnie – Jadwiga Barykowa

Jedna z głównych bohaterów powieści Stefana Żeromskiego to Jadwiga Barykowa z Dąbrowskich – matka Cezarego Baryki urodzona w Siedlcach, które uważała za swój jedyny dom. Była to kobieta wrażliwa, a jej przywiązanie do Siedlec wiązało się ze wspomnieniami z dzieciństwa i pierwszą miłością do Szymona Gajowca. Mimo to Jadwiga była bardzo dobrą żoną i matką. Kochała swojego męża, Seweryna Barykę, choć wyszła za niego bez większych chęci, a jej jedyny syn stanowił jej sens życia i była w stanie wiele dla niego poświęcić. Jadwiga to kobieta spokojna i cicha, która zajmowała się przede wszystkim domem i wychowaniem Cezarego. Mimo jego wybryków i buntu cierpliwie znosiła wszystkie kłopoty, jakie jej przysparzał, ponieważ jej miłość do syna była bezinteresowna i pełna troski. Choć Jadwiga Barykowa nie była wykształconą kobietą, cechowała się mądrością – potrafiła przewidywać wiele sytuacji i miała świadomość niebezpieczeństw oraz zagrożeń, jakie niosło życie w tak ciężkich czasach. Jadwiga to symbol ogromnego miłosierdzia, współczucia i empatii. By pomóc drugiemu człowiekowi, była gotowa do wielu poświęceń, niezależnie od konsekwencji. Jako silna kobieta, mimo swojego wewnętrznego spokoju i delikatności potrafiła przystosować się do trudnych warunków życia. Robiła wszystko, by jej syn miał jak najlepsze możliwości do rozwoju i egzystencji i nie oczekiwała od niego za to niczego w zamian. Przymusowe roboty, ciężka choroba i tęsknota za ukochanym synem oraz mężem sprawiły, że paradoksalnie Jadwiga stawała się coraz silniejsza psychicznie, miała dla kogo żyć i pragnęła tego życia bez względu na to, w jakich warunkach miałaby o nie walczyć. To kobieta uczciwa, pełna dobroci, cierpliwości i zrozumienia.

Ludzie bezdomni – Joanna Podborska

Joanna Podborska, bohaterka powieści Stefana Żeromskiego, to guwernanta dziewcząt Orszeńskich. Ta młoda, dwudziestokilkuletnia kobieta po śmierci swoich rodziców była zmuszona podjąć pracę, by jej bracia mogli uzyskać wykształcenie. Świadczy to o jej zaradności, niezależności i pracowitości. Była to kobieta dobra, wrażliwa, o pięknym wyglądzie, niebieskich oczach, ciemnych włosach, zgrabnym ciele i delikatnej urodzie, dzięki czemu cieszyła się zainteresowaniem mężczyzn. Za sprawą swojego wykształcenia i wrodzonej wrażliwości docenia wyjątkowość i piękno dzieł sztuki, którymi się zachwyca. Ma romantyczną naturę, interesuje się twórczością artystyczną i marzy spełnionej o miłości. Joanna Podborska chciałaby zakochać się ze wzajemnością w mężczyźnie i stworzyć z nim szczęśliwą rodzinę. Jej powołaniem jest również pomoc potrzebującym ludziom. Odznacza się ogromną empatią, współczuciem, szanuje swoja pracę i pracę innych. Joanna jest typem kobiety bardzo rodzinnej i gotowej do poświęceń dla najbliższych, czego dowodem jest jej finansowa pomoc braciom, mimo iż są to ciężko zarobione pieniądze. Pomimo wyjątkowej urody i wykształcenia Joanna Podborska nie jest szczęśliwa, ponieważ często czuje się samotna i przemęczona. Dopiero kiedy poznaje Tomasza Judyma, jej los się odmienia. Zakochuje się w nim, choć ma świadomość, że mężczyzna jest zainteresowany inną kobietą, dlatego stara się nie okazywać mu, co do niego czuje. Joanna Podborska to kobieta o wysokim poczuciu godności, toteż nie chce zmieniać zamierzonych planów Judyma i nie próbuje go zatrzymać oraz walczyć o ich wzajemną relację, kiedy ten musi wyjechać. Wykazuje się dumą i poświęca swoje szczęście oraz możliwą przyszłość z ukochanym mężczyzną, by ten mógł się spełniać zawodowo. Joanna Podborska to postać pozytywna, która wzbudza u czytelnika ciepłe emocje, choć w jakimś stopniu jest bohaterką tragiczną, niespełnioną i nieszczęśliwą.

Chłopi – Jagna Dominikowa (Boryna), Hanka Boryna

W powieści Władysława Reymonta główną żeńską bohaterką była Jagna, jedyna córka Dominikowej. Odznaczała się wyjątkową urodą i młodym wiekiem, dlatego budziła zainteresowanie mężczyzn z okolicznych miejscowości. Ta dziewiętnastoletnia kobieta od dziecka była traktowana przez matkę w bardzo pobłażliwy sposób. Dominikowa rozpieszczała córkę, której obowiązki musieli wykonywać jej starsi bracia – Jędrek i Szymek. Jagna w młodym wieku wyszła za mąż, poślubiając Macieja Borynę, znacznie starszego od niej wiekiem bogatego gospodarza. Małżeństwo to miało podłoże jedynie finansowe, a nie uczuciowe, mimo że Jagna uchodziła za kobietę wyjątkowo kochliwą. Jagna jest bardzo emocjonalna, targają nią wręcz skrajne emocje, często zmienia kochanków i angażuje się w miłosne relacje, by po chwili znowu zakochać się w innym mężczyźnie. Mimo iż nie zależy jej na majątku, zostaje oskarżona o interesowność i materializm. Z czasem zostaje wygnana przez mieszkańców wsi, choć wina nie leżała tylko po jej stronie.

Przeciwieństwem Jagny jest Hanka, żona Antka Boryny i kobieta bardzo pracowita, odznaczająca się wyjątkową cierpliwością i wyrozumiałością wobec swojego męża. Hanka jest pokorną żoną, bardzo wierną i mimo zdrad Antka potrafi walczyć o małżeństwo i cała rodzinę. To kobieta o silnej psychice i bardzo wytrwała, zmuszona do walki z życiowymi trudnościami, biedą i problemami z mężem, która umiała znaleźć w sobie siły, aby stawić czoła wyzwaniom. Była kobietą bardzo pobożną, często się modliła, prosząc o łaskę dla siebie i swoich najbliższych. Hanka jest bohaterką pozytywną, to silna i niestrudzona kobieta, zahartowana przez życiowe trudności i potrafiąca stawić czoła przeciwnościom.

Granica – Elżbieta Biecka (Ziembiewicz), Justyna Bogutówna, Cecylia Kolichowska

W powieści Zofii Nałkowskiej kobiety odgrywają bardzo istotną rolę dla całej fabuły. Jedną z nich jest Elżbieta, kobieta o dobrym sercu, która stara się pomagać ludziom znajdującym w ciężkiej sytuacji życiowej, choć sama pochodzi z dobrego domu. Jednocześnie jest cierpliwa, wyrozumiała i szczerze kocha Zenona, mimo że ten wielokrotnie zdradza ją z Justyną Bogutówną. Elżbieta sprawia wrażenie kobiety zimnej i oschłej, gdyż nie okazuje w sposób wylewny mężowi swoich uczuć, jednak są one prawdziwe. Kolejną bohaterką powieści jest wspomniana Justyna Bogutówna – młoda kobieta pochodząca z ubogiej rodziny, która wdała się w romans z Zenonem Ziembiewiczem, mając nadzieję na poważny i wspaniały związek. Niestety, z czasem okazało się, iż Justyna była jedynie atrakcją dla znudzonego mężczyzny. Justyna Bogutówna to kobieta niewykształcona, pochodząca z niskiej klasy społecznej, prosta, ale uczciwa. Jej młoda, niewinna i delikatna uroda zainteresowała Zenona, który oprócz kontaktu fizycznego nie miał w związku z nią żadnych dalszych planów. Doprowadziło to do tragedii, ponieważ porzucenie i zajście w ciążę, a następnie usunięcie nienarodzonego dziecka sprawiło, że Justyna popadła w chorobę psychiczną. Autorka powieści ukazała również kobietę, która nie potrafi pogodzić się ze swoim wiekiem, z wejściem w wiek starczy, a jest nią Cecylia Kolichowska. Świadomość upływającego czasu sprawia, że kobieta ma złe samopoczucie, czuje się zniechęcona i uważa, iż znajduje się na ostatnim etapie życia. Wszystkie omówione bohaterki „Granicy” prezentują zupełnie odmienne charaktery, a ich sytuacje życiowe znacznie się od siebie różnią, dlatego też ujawniają niekiedy skrajne reakcje na otaczający je świat i ludzi.

Cudzoziemka – Róża Żabczyńska

W utworze Marii Kuncewiczowej główną bohaterką jest Róża Żabczyńska, która w przeszłości została dotkliwie skrzywdzona i z tego względu postanawia zemścić się za swoje cierpienia. Niespełniona miłość zmienia Różę w kobietę oschłą i zimną wobec ludzi. Przez innych jest odbierana jako wyniosła, zarozumiała i niemiła. Róża Żabczyńska była kobietą o pięknej urodzie, lecz po porzuceniu przez ukochanego Michała poślubiła Adama, którego nigdy nie kochała, a ich wspólne dzieci traktowała bardzo krytycznie i niesprawiedliwie. Była wobec nich złośliwa i odnosiła się do nich z pogardą. Róża to kobieta o dwóch twarzach, która nie radziła sobie z emocjami popychającymi ją do skrajnych zachowań. Narastający latami żal, rozczarowanie i chęć zemsty nie pozwalały jej żyć w sposób normalny i nawiązywać prawidłowych relacji z innymi ludźmi, a przede wszystkim z mężczyznami, których nienawidziła za to, jak bardzo zranił ją Michał. Życie przeszłością i ciągłe jej rozpamiętywanie nie pozwoliło Róży stworzyć szczęśliwej i kochającej się rodziny. Nie ufała ludziom i we wszystkich ich zachowaniach dopatrywała się nieszczerości oraz spisku, jednak nie tylko porzucenie przez Michała miało wpływ na zmianę charakteru bohaterki; również niespełniona ambicja artystyczna stała się powodem tych zmian. Róża marzyła o karierze znanej śpiewaczki, czego nie udało się jej zrealizować, co stało się kolejną przyczyną zmiany w charakterze kobiety i jej złośliwego oraz pogardliwego traktowania ludzi, w tym także najbliższych. Dopiero w ostatnich chwilach swojego życia, po wizycie u doktora Gertharda, Róża Żabczyńska zdała sobie sprawę, że nadal żyje przeszłością i rozpamiętuje niepowodzenia sprzed lat, przez co robiła krzywdę najbliższym sobie ludziom. Od tego czasu stała się milsza, bardziej przyjazna dla innych i spokojniejsza, co miało zdecydowanie lepszy wpływ na rodzinę i relacje między jej członkami.

Femme fatale

Makbet – Lady Makbet

W życiu tytułowego bohatera ogromne znaczenie miała jego małżonka – Lady Makbet. Była to kobieta bardzo stanowcza, a przy tym bezwzględna i okrutna. Jej wpływ na zachowanie, a nawet myślenie męża był bardzo silny – to ona dominowała w związku i nie znosiła sprzeciwu. Lady Makbet bez skrupułów realizowała zamierzony plan i nie przejmowała się tym, co o tym sądzi jej mąż. Lady Makbet narzucała mu swoje zdanie, co udawało się jej doskonale, ponieważ była kobietą o silnym charakterze i odpornej psychice. Owładnięta chęcią władzy i bogactwa, Lady Makbet zmusiła swojego męża do popełnienia zbrodni. Jednocześnie miała świadomość, iż bez jej pomocy Makbet sobie nie poradzi, gdyż przerośnie go strach i panika. Jest zatem wyrachowaną, okrutną i bezwzględną kobietą, która idzie do celu po trupach. Lady Makbet wykazuje się jednocześnie niepospolitą inteligencją, ponieważ nie tylko wymyśliła całą intrygę sama, ale też potrafiła przewidywać zachowania innych ludzi i wyciągała z tego wnioski. Dopiero kiedy straciła wpływ na zachowanie męża, poczuła się odtrącona, oszukana, nieszczęśliwa i niepotrzebna Makbetowi. Doprowadziło to do głębokich zaburzeń psychicznych kobiety, które w efekcie popchnęły ją do samobójstwa.

Lilije – żona morderczyni

Utwór Adama Mickiewicza jest historią kobiety, która dokonuje morderstwa na swoim mężu, kiedy ten powrócił z wojennej wyprawy. Dopuszcza się tak okrutnego czynu w obawie, iż mężczyzna odkryje jej zdradę w czasie jego nieobecności w domu. Strach przed karą za cudzołożenie był dla kobiety większy niż sama zbrodnia. Była to kobieta zakłamana, niewierna i bezlitosna. Po zamordowaniu męża na jego grobie zasadziła lilię. Z czasem kobieta została ukarana za swoją zdradę, podobnie jak bracia zamordowanego, którzy byli współwinni cudzołóstwu. Ciągłe obawy o zdemaskowanie, wyjawienie i odkrycie prawdy nie pozwoliły jej normalnie funkcjonować. Mickiewicz w swoim utworze pokazał, jak okrutne mogą być kobiety chcące uniknąć kary za swoją zdradę i obawy o własne bezpieczeństwo nie pozwalają im powrócić do normalnego życia po dokonanej zbrodni.

Balladyna – Alina i Balladyna

W utworze Juliusza Słowackiego ukazany jest kontrast między dwoma kobietami – Aliną i Balladyną. Pierwsza z nich jest symbolem niewinności, delikatności i dobroci. Marzeniem Aliny było poślubienie bogatego Kikora. Jednocześnie jako kobieta naiwna i łatwowierna nie podejrzewała, jak złe zamiary może mieć jej siostra i do czego może być zdolna, by zrealizować swój plan. Kochała matkę i siostrę i była w stanie poświęcić się dla ich dobra. Balladyna, jako przeciwieństwo swojej siostry, jest kobietą podstępną, żądną władzy, dominującą i zdecydowaną. Postanawia zabić Alinę tylko po to, by zdobyć władzę i osiągnąć zamierzony cel. Ludzi, którzy byli przeszkodą dla Balladyny, mordowała z zimna krwią. Była kobietą bezlitosną, okrutną i złą, a jej determinacja wzrastała wraz ze zbliżaniem się do osiągnięcia celu i zdobycia władzy i bogactwa. Nie interesował jej los biednej matki, która by ratować Balladynę, oddała swoje życie. Autor ukazał, jak wizja zwiększenia majątku i zyskania władzy zmienia ludzi, w efekcie czego ich zachowanie staje się nielogiczne, a wręcz okrutne i bezlitosne.

Kobiety egoistki

Iliada – Helena, Andromacha

Helena, jedna z głównych bohaterek utworu, stała się główną przyczyną wybuchu długiej i krwawej wojny. Jest to kobieta o niezwykłej urodzie, której nie potrafił się oprzeć młody Parys. Główną wadą Heleny była świadomość swojego niepowtarzalnego i wyjątkowego piękna, co z czasem przerodziło się w zwykłą próżność. Nie zważa na tragedię, jaką niosła za sobą wojna. W pewnym stopniu czuła się ważna i godna, by o nią podjęło walkę wiele ludzi. Była żoną króla Sparty, Menelaosa, lecz mimo to zbudowała zażyłą relację z Parysem, któremu nie potrafi się oprzeć. Kontynuowała tę znajomość, jednocześnie twierdząc, że żałuje swojego czynu. Helena stała się symbolem piękna i niezwykłej urody, ale również przyczyną wojny i konfliktu między dwiema stronami. Zupełnym przeciwieństwem Heleny była Andromacha, żona Hektora, która bardzo kochała swojego męża. Ich małżeństwo jest wzorem związku pełnego miłości, poświęceń i oddania. W tej relacji nie ma miejsca na egoizm i chwilowe uczucia, jak miedzy Heleną i Parysem. Andromachę i Hektora łączyło prawdziwe i głębokie uczucie, czego owocem był ich syn. Andromacha, mimo iż nie stała się symbolem piękna jak Helena, to jest wzorem żony wiernej, oddanej i pełnej miłości.

Żona modna

Bohaterką utworu Ignacego Krasickiego jest młoda kobieta, która podporządkowuje swoje życie i wszelkie działania panującej ówcześnie modzie pochodzącej z Francji. Zafascynowana stylem i tendencjami zachodnimi kobieta, naśladuje je, jak tylko potrafi. Jednocześnie, studiując francuskie romanse, pragnie żyć tak jak ich bohaterki, dlatego gardzi polskimi tradycjami i obyczajem i stara się zmieniać otaczającą ją rzeczywistość na wzór wymarzonego, francuskiego świata. Spędzając czas jedynie na zabawie i organizowaniu przyjęć, żona modna trwoni majątek swój i męża, a gdy jest z czegoś niezadowolona, płacze i szlocha jak rozkapryszone dziecko. Autor w swojej satyrze ukazał kobietę jako materialistkę rozczulającą się nad sobą, nieprzejmującą się rodzinnymi problemami i żyjącą niespełnionymi marzeniami. Jej kosztowne i rozrzutne życie, prowadzone na wzór francuski, było udawane, nieszczere i sztuczne, a dla niej samej liczyły się jedynie pieniądze oraz zaspakajanie wygórowanych zachcianek. Autor satyry chciał w „Żonie modnej” wyrazić pogarnę dla rozrzutności szlachty, jak również do przejmowania przez nią francuskich obyczajów, zaniedbując tym samym polską tradycję.

Pani Bovary – Emma

Tytułowa bohaterka to niepoprawna marzycielka. Wychodząc za mąż za pana Bovary’ego, pragnęła życia na wzór romansów, które uwielbiała czytać. Im więcej miała w tej kwestii oczekiwań, tym większym rozczarowaniem był fakt, iż życie znacznie różni się od literackiej fikcji. Emma Bovary to kobieta uwielbiająca przepych i wystawne przyjęcia, która chciała bywać wśród wyższych sfer i na tej podstawie budowała relacje z innymi ludźmi. Przez ciągłe życie marzeniami i niezrealizowanymi pragnieniami nie umiała zająć się podstawowymi obowiązkami w domu. Dotyczyło to również wychowania córeczki, Berty, którą zupełnie się nie interesowała. Życie rodzinne ją nudziło, ponieważ miała poczucie, że jest stworzona do wyższych celów. By zapewnić sobie ciągłą rozrywkę i wyrwać się z monotonii życia rodzinnego, pani Bovary znalazła sobie kochanków, którzy zaspakajali jej potrzeby finansowe oraz zwiększali poczucie własnej wartości. Emma była kobietą żądną przygód, niezależnie od tego, czy raniła tym swoich najbliższych i czy stać było ja na takie ekstrawagancje. Dla spełnienia swoich zachcianek materialnych była gotowa ofiarować wszystko, co osiągnął jej mąż, a także własną godność i czas, który powinna poświęcić córce. Niespełnione marzenia stały się dla Emmy Bovary drogą do tragedii i jej główną przyczyną. Rozrzutność zmusiła ją do zaciągania pożyczek, które by spłacić, postanowiła sprzedawać własne ciało. W efekcie problemy finansowe doprowadziły panią Bovary do aktu samobójstwa. Wieczne niespełnienie, niezadowolenie i niedocenienie tego, co posiadała, sprawiły, że czuła się bardzo nieszczęśliwa. Mimo kochającego i oddanego męża, środków do życia i urodzenia córki Emma Bovary przez całe swoje życie czuła niedosyt i nie potrafiła cieszyć się z tego, czym los ją obdarzył.

Lalka – Izabela Łęcka

Powieść Bolesława Prusa w znacznej mierze podejmuje temat kobiet w czasach pozytywizmu, które należały do różnych warstw społecznych. Główną bohaterka utworu jest Izabela Łęcka, pochodząca z arystokratycznej rodziny, posiadająca bardzo wysokie mniemanie o sobie i dobierająca sobie towarzystwo na podstawie majątku oraz pochodzenia. Wychowanie w przepychu i wielu wygodach, spełnianie wszelkich zachcianek i rozpieszczanie przez zamożnych rodziców stało się przyczyną przyzwyczajenia Izabeli do luksusu, materializmu i chęci bogacenia się. Izabela jest panną, a brak stałego partnera wiąże się z faktem, iż nie potrafi zaangażować się emocjonalnie w związek i wydaje się wręcz niezdolna do wyższych uczuć. Izabela Łęcka przyjęła postawę kobiety zimnej, dumnej i obojętnej wobec adoratorów, których było niemało. Rozrzutne życie doprowadziło jej rodzinę do bankructwa, dlatego zamożny życia styl w rzeczywistości był jedynie maską, gdyż kobieta udawała, że nadal posiada pokaźny majątek. Nie przeszkadzało jej to jednak traktować ludzi z góry i kpić z niedostatku oraz biedy. Zakochany w niej Wokulski starał się za wszelką cenę zdobyć jej zainteresowanie i przychylność. Uważał Izabelę za ideał kobiety, podziwiał jej urodę i klasę, jednak z czasem przekonał się, iż Izabela Łęcka to kobieta chciwa, zakochana w sobie i bardzo interesowana. Nie dbała o prawdziwe uczucie i oddanie, szukając zabezpieczenia finansowego i spokojnej przyszłości u boku zamożnego mężczyzny.

Nana

W utworze Emila Zoli ukazane zostało, jak fizyczne piękno i seksapil kobiety może stać się przyczyną jej ogromnego szczęścia, ale jednocześnie może doprowadzić do tragedii. Tytułowa bohaterka, Nana, pochodziła z ubogiej rodziny i by zarobić pieniądze na życie, stała się panią do towarzystwa. W tym celu wykorzystywała swój młody wiek, piękne ciało i lekkość w kontaktach z mężczyznami, sprawiając, iż walczyli oni o jej względy i uwagę. Nana manipulowała zakochanymi w niej adoratorami i zmuszała ich do wydawania na jej zachcianki ogromnych pieniędzy, a w zamian oferowała im swoje towarzystwo. W efekcie niszczyła życie wszystkich mężczyzn, którzy byli zaangażowani w relację z nią. Rujnowała ich rodziny i całe majątki, by następnie porzucić każdego z nich. Nana była kobietą okrutną i nie miała wyrzutów sumienia nawet wówczas, gdy przez jej zachowanie i z miłości do niej mężczyźni popełniali samobójstwa. Pieniądze od nich zdobyte wydawała, na co chciała i choć miała dziecko, to nie przejmowała się jego losem. Mimo iż fizycznie Nana prezentowała piękno i delikatność, w rzeczywistości była złą i okrutną kobietą – egoistką, dla której tylko pieniądze miały jakąkolwiek wartość. Nie szanowała innych ludzi ani własnego ciała i była w stanie oddać wszystko, by wzbogacić się oraz zdobyć pokaźny majątek.

Moralność pani Dulskiej – Aniela Dulska

W utworze Gabrieli Zapolskiej tytułowa bohaterka została ukazana jako kobieta wyjątkowo obłudna i fałszywa. Aniela Dulska oceniała zachowania innych, wypowiadała się na ich temat i ganiła ich, a jednocześnie, brakowało jej krytycyzmu wobec siebie samej. Kobieta była egoistką i hipokrytką – zauważała wady u ludzi, nie wiedząc nic złego w swoim zachowaniu, mimo iż postępowała podobnie albo nawet gorzej. Aniela Dulska była kobietą dominującą, pragnęła rządzić członkami rodziny i określała, co jest dobre, a co złe, narzucając dzieciom i mężowi, według jakich zasad powinni żyć. Kobieta obawiała się jedynie, co inni pomyślą na jej temat. Była skąpa i interesowała się tylko zaspakajaniem własnych potrzeb i zachcianek, nie dbając o dobro dzieci i męża. Gabriela Zapolska przedstawiła obraz kobiety jako egoistycznej materialistki, pełnej obłudy, pozorów i hipokryzji, aby poddać krytyce mieszczańską obłudę i hipokryzję.

Kobieta idealna

Cierpienia młodego Wertera – Lotta

Ideałem kobiecości, według tytułowego bohatera, utworu była Lotta – piękna, młoda i wrażliwa kobieta. Od innych odróżniała się delikatnością i wyjątkową zmysłowością. Jej uczciwość i dobre serce sprawiały, że Werter od razu ją pokochał. Oprócz niesamowitego wyglądu Lotta charakteryzowała się inteligencją, szlachetnością i empatią, a jednocześnie była radosna i pogodna, dzięki czemu cieszyła się sympatią ludzi. Charlotta miała wiele zainteresowań, a większość z nich były również pasjami Wertera – dotyczyło to muzyki, literatury czy tańca. Zarazem była kobietą pełną rozterek i niepewności. Darzyła wielką sympatią Wertera i nie przeszkadzało jej fakt adorowania przez niego, ponieważ była pewna swojego uczucia do Alberta i została jego żoną. Albert stanowił dla niej symbol pewności, poczucia bezpieczeństwa i spokoju. Lotta, mimo ciężkiej sytuacji emocjonalnej i zaangażowania w relacje z dwoma mężczyznami zachowywała się subtelnie i poprawnie. Mając świadomość cienkiej granicy między przyjaźnią a romansem, starała się jej nie przekraczać. Z czasem była zmuszona zerwać kontakt z Werterem, który bardzo zaangażował się w przyjaźń z Charlottą i oczekiwał coraz więcej. Werter, będący przeciwieństwem Alberta, podszedł bardzo emocjonalnie do prośby kobiety, a ze względu na swoją nadwrażliwość na punkcie Lotty stracił motywację do czegokolwiek i nie widział sensu życia, odkąd nie miał kontaktu z ukochaną tak silnego jak dotychczas. W efekcie decyzja Lotty doprowadziła do popełnienia samobójstwa przez Wertera. Kobieta załamała się tym faktem, bardzo zależało jej na Werterze i czuła się winna jego śmierci. Lotta stała się symbolem kobiety dobrej i spokojnej, ale jednocześnie pełnej rozterek związanych z zakochaniem w dwóch mężczyznach i walki uczuć z rozumem. Miała ogromny wpływ na przebieg wydarzeń utworu i wydaje się, iż każda decyzja głównego bohatera była uzależniona od niej.

Pan Tadeusz – Zosia, Telimena

W utworze Adama Mickiewicza kobiety odgrywały wyjątkowo istotną rolę. Zosia, jako uosobienie niewinności, młodości, czystości i dobra, stała się wybranką Tadeusza. Jest dziewczyną skromną, uroczą i prostą, a jej głównym zajęciem są niewielkie prace na gospodarstwie – karmienie kur czy dbanie o ogród. Zosia ze względu na swój młody wiek jest ciekawa wszystkiego, co ją otacza; interesują ją nowi ludzie, nowe doświadczenia, szybko zakochuje się w Tadeuszu, którego podziwia za mądrość i obycie w świecie. Jednocześnie Zosia jest nieśmiała i płochliwa, sprawiając wrażenie, jakby jeszcze była dzieckiem, choć jej uczucie do Tadeusza jest prawdziwe i dojrzałe. Jej przeciwieństwo to Telimena – kobieta wykształcona, pewna siebie i świadoma swoich wdzięków. Była elegancką damą z klasą, bywającą w świecie, cieszącą się szacunkiem i poważaniem. Wzbudzała podziw swoim obyciem w towarzystwie, znajomością malarstwa, literatury i mody. Telimena była bardzo kobieca i miała tego świadomość, dlatego kokietowała mężczyzn, szukając odpowiedniego kandydata do zamążpójścia. Starała się pokazać Zosi, jak powinna sobie radzić w życiu, będąc dla niej opiekunką, a wręcz autorytetem. Obie kobiety przedstawione w powieści są bohaterkami pozytywnymi, ukazanymi w dobrym świetle i mimo iż stanowią dwa przeciwieństwa, to nawzajem się uzupełniają.

Trylogia

W powieściach Henryka Sienkiewicza żeńskie bohaterki są niezwykle ciekawe, mają ogromny wpływ na akcję utworów. Są to przedstawicielki polskiej szlachty, choć każda z nich odznacza się innymi cechami i sposobem bycia. Jednocześnie mają znaczny wpływ na decyzje głównych bohaterów, ich emocje i zachowanie, dlatego są tak bardzo istotne dla fabuły każdej z powieści.

Potop – Aleksandra (Oleńka) Billewiczówna

W powieści Henryka Sienkiewicza kobiety odgrywają istotną rolę, mimo że bezpośrednio nie uczestniczą w działaniach wojennych i obronnych kraju. Jedną z głównych bohaterek utworu jest Aleksandra Billewiczówna, wnuczka Herakliusza, który był pułkownikiem i podkomorzym upickim. Kobieta już w młodym wieku poinformowana została o przedśmiertnej woli jej dziadka, który życzył sobie, by poślubiła Andrzeja Kmicica. Oleńka, jako posłuszna i skromna osoba, pragnęła spełnić wolę dziadka. Autor powieści ukazał Billewiczównę jako kobietę idealną – piękną i prawą patriotkę kochającą ojczyznę i gotową wiele za nią oddać. Bardzo szanowała swój ród, przestrzegała obowiązujących w nim zasad i broniła jego dobrego imienia. Dbała również o swój honor i godność i pomimo uczucia, jakim darzyła Kmicica, była gotowa je porzucić zamiast związać się z rzekomym rozbójnikiem. Jednak gdy okazuje się, że nie miała racji i niesprawiedliwie oskarżyła ukochanego o dokonanie zbrodni, potrafiła przyznać się do błędu i przeprosić go, błagając o wybaczenie.

Ogniem i mieczem – Helena Kurcewiczówna

Podobnie jak Aleksandra Billewieczówna w „Potopie”, tak w powieści „Ogniem i mieczem” istotną rolę odegrała Helena Kurcewiczówna. Jako sierota wychowywana przez krewną ciotkę, której wymaganiom musiała sprostać. Helena była kobietą odważną, wytrwałą i silną, a mieszkanie na Kresach z ciotką i jej synami zahartowało dziewczynę, która nie bała się stawić czoła przeciwnościom losu. Mimo silnego charakteru i wytrzymałości jest jednocześnie wrażliwa, czuła i delikatna. Walczy o swoją miłość, choć jest to nierówna walka z niebezpiecznym Bohunem. Helena Kurcewiczówna to patriotka kochająca swoją ojczyznę i szanująca tych, którzy walczą o jej wolność. Mimo swojego piękna i kobiecej delikatności gotowa jest ściąć włosy i udawać chłopca, a wszystko po to, by uciec przed groźnymi kozakami. To postać bardzo pozytywna i podobnie jak inne żeńskie bohaterki Trylogii, ma dobry wpływ na swojego ukochanego i jest ideałem polskiej szlachcianki.

Pan Wołodyjowski – Basia Jeziorkowska

Jedną z bohaterek powieści jest Basia Jeziorkowska, odróżniająca się nieco od Aleksandry Billewieczówny z „Potopu” oraz Heleny Kurcewiczównej z „Ogniem i mieczem”. Barbara to kobieta żywiołowa, bardzo zaradna i odważna. Ma w sobie pierwiastek męskości – doskonale jeździ konno i sprawnie włada szablą, dzięki czemu stara się towarzyszyć Wołodyjowskiemu w jego wojennych wyprawach. Jest urocza, kobieca i delikatna mimo swojej zaradności i wytrwałości. Dla ukochanego jest w stanie wiele zrobić i choć bardzo walczy o swój honor i dumę, nie boi się mu wyznać swoich uczuć i ich nazwać. Podobnie jak pozostałe główne bohaterki Trylogii Henryka Sienkiewicza, Basia to postać budząca sympatię i pozytywne emocje dzięki swojemu urokowi, ale i zaradności i odwadze.

Quo Vadis – Ligia

Ligia, bohaterka powieści Henryka Sienkiewicza, od dziecka dorastała w dostatku i bogactwie, ponieważ pochodziła z rodziny królewskiej rodu Ligów. Kiedy stała się zakładniczką w Rzymie, po wojnie, w której brał udział jej naród, trafiła wraz z matką do niewoli. Po śmierci matki trafiła pod opiekę Pomponii Grecyny, siostry Pomponiusza. Mimo iż Ligia była niewolnicą, otrzymała od Aulusów sługę, Ursusa, którego obowiązkiem była opieka nad młodą kobietą. Traktowana jak członek rodziny, Ligia bardzo dobrze czuła się w miejscu, do którego trafiła. Wychowano ja na chrześcijankę i według zasad tej religii starała się żyć. Cechą charakterystyczną Ligii była jej nieprzeciętna uroda. Była to piękna kobieta, miała idealną sylwetkę, wspaniałe, niebieskie oczy i ciemne włosy. Budziła ogromne zainteresowanie mężczyzn, co dotyczyło również Marka Winicjusza, który zakochał się w Ligii jak tylko pierwszy raz ją zobaczył. Była to kobieta delikatna, cicha i skromna, odwzajemniała uczucia Winicjusza, jednak jego nachalność i bezpośredniość przerażały ją. Ligia to jednocześnie chrześcijanka, która pragnęła żyć zgodnie z zasadami religii. Tego samego oczekiwała od swojego przyszłego mężczyzny. Była cierpliwa, wyrozumiała i uczciwa; pomogła Winicjuszowi nawet po tym, jak ten próbował ją skrzywdzić. Stała się dla niego symbolem dobroci, delikatności i miłosierdzia. Jednocześnie była to kobieta wytrwała i odważna, która mimo wielu przeciwnościom losu i przeszkód potrafiła stawić im czoła, nawet buntując się przeciwko woli samego Nerona. Ligia to kobieta pełna pokory i szacunku do innych ludzi; ma silną psychikę i jest w stanie znieść wiele, choć sprawia wrażenie delikatnej i kruchej. Żyje według wyznaczonych przez siebie zasad i nie ulega negatywnym wpływom otoczenia. Jest symbolem dobroci, piękna i miłosierdzia i tak też ją odbierają bohaterowie powieści, a przede wszystkim jej ukochany, Marek Winicjusz.

Lubię, kiedy kobieta…

Utwór Kazimierza Przerwy-Tetmajera jest jednym z najbardziej znanych polskich erotyków. Podmiotem lirycznym najprawdopodobniej jest mężczyzna i mimo iż nie świadczy o tym bezpośrednia forma jego wypowiedzi, można o tym wnioskować na podstawie sposobu jego opisu kobiety, jej cielesności i zachowania. Osoba mówiąca w wierszu w sposób bezpośredni wyraża swój zachwyt nad kobiecym ciałem jako całością, jak również nad jego poszczególnymi elementami. Dokonuje tego podczas aktu seksualnego, opisując jej uniesienie, przez co sama forma utworu jest odważna, ale jednocześnie delikatna i subtelna. Podmiot liryczny nie ma na myśli skonkretyzowanej postaci, gdyż jest to opis kobiety niezindywidualizowanej i dotyczy każdej z kobiet. Utwór eksponuje erotyczne przeżywanie rozkoszy kochanki. Podmiot liryczny zwraca uwagę również na zachowanie kobiety i jej poczucie wstydu za to, czego doznaje z jednoczesnym pragnieniem rozkoszy. Wskazuje też na dysonans między tym, co mówi a tym, czego chce i co robi. Ów wstyd wynika z ówczesnych norm i zwyczajów społecznych mówiących o tym, że kobieta nie powinna obnosić się ze swoją seksualnością i mieć potrzeb w tej sferze. Utwór „Lubię, kiedy kobieta…” jest pełen męskiego hedonizmu i ukazuje, jak wspaniałym i pięknym przeżyciem jest obserwowanie piękna kobiety podczas aktu seksualnego i jak wiele w jej ruchach, słowach i gestach jest typowych dla kobiet cech, które odróżniają je od mężczyzn.

Inne kobiety

Mitologia – Afrodyta, Hera, Atena i Demeter

Ideałem kobiety w Mitologii greckiej była Afrodyta. Uważano ją za najpiękniejszą boginię, władającą sercami śmiertelników i bogów. Według greckich wierzeń, zazdrosne o jej niesamowita urodę, Hera i Atena, postanowiły rywalizować z Afrodytą o tytuł najpiękniejszej, co rozstrzygnąć miał śmiertelnik – Parys. Każda z kobiet obiecywała mu w zamian za jego przychylność liczne nagrody, jednak mężczyzna wybrał Afrodytę, która obiecała mu najpiękniejszą śmiertelną kobietę na świecie. W utworze ukazane zostały negatywne kobiece cechy, takie jak zazdrość, zemsta, chęć niezdrowej rywalizacji czy nienawiść. Rozwścieczone Hera i Atena zemściły się bowiem na Parysie, wywołując wojnę trojańska, na której mężczyzna poległ. Zupełnym przeciwieństwem Hery Ateny i Afrodyty była Demeter, bogini ziemi uprawnej i płodności. Stała się ona symbolem ogromnej matczynej miłości, cierpliwości, cierpienia i wytrwałości. Jej ogromna miłość do córki Kory i bezsilność związana z uwiezieniem jej w Hadesie sprawiły, że Demeter wydaje się być dobrą boginią, posiadającą zupełnie inne cechy niż Hera, czy Atena.

Król Edyp – Jokasta

Główną żeńską bohaterką utworu jest Jokasta, matka Edypa, która poprzez niezwykle zawiłe i trudne wydarzenia stała się postacią tragiczną. Jest to mądra i rozsądna osoba. Jej maż, Lajos, jako człowiek porywczy i nerwowy zawsze mógł liczyć na wsparcie żony i załagodzenie przez nią problemu. Jokasta, mimo ogromnej miłości do narodzonego syna, postanowiła go skazać na śmierć, ponieważ według przepowiedni miał on dopuścić się morderstwa na swoim ojcu i związać się ze swoją rodzicielką. By nie dopuścić do tego, Jokasta z ogromnym bólem kazała wywieźć dziecko i zabić, zanim dorośnie i spełni przepowiednię. Jednak cudownie uratowane dziecko trafiło na wychowanie do rodziny w pobliskiej miejscowości, gdzie dorastało, czego nie była świadoma Jokasta i jej mąż, Lajos. Po wielu latach i przez niezwykły zbieg okoliczności dorosły już Edyp spotkał na swojej drodze Lajosa i zabił go, nieświadom, iż jest to jego ojciec. Jokasta związała się z Edypem i z czasem wyszła za niego za mąż. Kobieta nie wiedziała, iż jej mężem został jej własny syn. Kiedy dowiedziała się prawdy, próbowała zrobić wszystko, by nie odkrył jej Edyp. Była przerażona i nie potrafiła uwierzyć w to, co stało się jej rodzinie, choć wszelkimi sposobami próbowała nie dopuścić do tragedii. Z czasem, pełna rozpaczy i bólu, popełniła samobójstwo. Jokasta jest postacią tragiczną. Wszystko, co postanowiła zrobić, z czasem odwracało się przeciwko niej. Nie potrafiła odnaleźć szczęścia, a utrata dziecka, potem męża i następnie wyjawienie tajemnicy o kazirodczym związku, przerosły ją, nie miała sił walczyć o normalne i szczęśliwe życie, świadoma tragedii, jakie spotkały jej rodzinę.

Biblia – Ewa, Maryja

W Starym oraz Nowym Testamencie odnaleźć można, jak istotne znaczenie dla wielu wydarzeń, a nawet dziejów ludzkości miały kobiety. Według Biblii, pierwszą kobietą na świecie była Ewa – stworzona przez Boga z żebra Adama, żyła z nim w Raju. Była to matka wszystkich ludzi, jednak pewnego dnia, zmanipulowana przez szatana, który pod postacią węża namawiał ją do zerwania owocu z zakazanego drzewa, skosztowała go, przekonując Adama, by zrobił to samo. W efekcie zarówno Ewa, jak i Adam, zostają wypędzeni z Raju przez Boga. Również w Nowym Testamencie kobieta odgrywała istotną rolę. Przykładem jest Maryja, matka Jezusa Chrystusa, która została wybrana przez Boga, by wydać na świat Jego syna. Maryja była symbolem dobroci, pokory, uczciwości i ogromnej miłości, zaś w sferze duchowej, według tradycji chrześcijańskiej, traktowana jest jako matka Boga, ale i matka wszystkich ludzi.

Romeo i Julia – Julia

Główna i tytułowa bohaterka utworu, Julia, pochodziła z rodu Capulettich. To młoda, kilkunastoletnia kobieta, odznaczająca się wyjątkową, dziewczęcą urodą i delikatnością. Była dobrą, usłuchaną córką, bardzo kochała swoich rodziców i zależało jej na dobrych relacjach z rodziną. Jej uroda była przyczyną niemałego zainteresowania mężczyzn, którzy adorowali Julię. Wśród nich był również Romeo, który od pierwszego spotkania z Julią był nią zauroczony i zafascynowany. Julia również od razu po poznaniu Romea zakochała się i mimo wielu wątpliwości pragnęła się z nim związać. Była to kobieta odważna, wbrew dręczących ją niepewności i zdeterminowana w działaniu. Miała świadomość, że rodzina nie zgodzi się na jej związek z mężczyzną, pochodzącym ze znienawidzonego przez Capulettich rodu. Julia darzyła ogromną miłością Romea, lecz jednocześnie oczekiwała od niego bezpośrednich zapewnień, by czuć pewność, że jej uczucie jest odwzajemnione. To kobieta pragnąca poczucia bezpieczeństwa w związku, oczekująca jego długotrwałości i poważnego zaangażowania, a nie przelotnej znajomości. Tego samego spodziewała się po swoim ukochanym. Julią targają ogromne uczucia i emocje. Dla miłości podejmuje pochopne decyzje, sprzeciwia się rodzicom i jest w stanie wszystko przebaczyć ukochanemu. Dopuszcza się kłamstw i podstępów, tłumacząc to ogromnym zaangażowaniem i uczuciem do Romea. Przy każdej okazji stara się udowodnić wszystkim, że miłość do Romea jest dla niej najważniejsza i jest gotowa jej poświecić wszystko, nawet swoje życie. Julia i jej miłość do ukochanego stała się symbolem kobiety pełnej uczucia i zaangażowania, wzmacnianej przeciwnościami losu i trudnościami.

Świętoszek – Elmira

Elmira, bohaterka dzieła Moliera, jest żoną Orgona, w którego domu pojawił się Tartuffe, tytułowy Świętoszek. Elmira wychowywała dzieci Orgona – syna Damisa i córkę Mariannę i mimo iż były one dziećmi z pierwszego małżeństwa jej męża, traktowała je jak swoje. Elmira jest kobietą piękną, dba o siebie i dom, jest urocza i pełna wdzięku. Jej relacje z mężem są prawidłowe, stara się dbać o ich związek, zależy jej na szczęściu Orgona i ich wspólnym życiu. W przeciwieństwie do męża nie ufa Świętoszkowi i szybko zdaje sobie sprawę, ze to oszust i manipulator, co świadczy o jej inteligencji i zdrowym rozsądku. Mimo iż jest przyzwyczajona do adorowania, niełatwo było Tartuffe’owi uwieść Elmirę, która kochała tylko swojego męża i nie była zainteresowana innymi mężczyznami. Jest to kobieta konkretna, twardo stąpająca po ziemi. Dzięki swojemu sprytowi i przewidywalności podejmuje się manipulacji i szantażu, by Tartuffe zmienił swoje zamiary wobec córki Orgona, Marianny. Elmira, świadoma kłamstw i oszustw Świętoszka, za cel postawiła sobie wpłynięcie na męża, by ten przestał ufać Tartuffowi, który manipulował nim przez cały swój pobyt w domu. Elmira przyczyniła się do zdemaskowania Świętoszka i tym samym uniemożliwiła mu zrujnowanie rodziny Orgona i wyłudzenie jego majątku. Była kobietą odważną, pomysłową i zdeterminowaną, walczyła o dobro swoich bliskich. Odznaczała się również cierpliwością i wyrozumiałością, nie mając pretensji i żalu do Orgona za jego ślepą wiarę w dobre zamiary Świętoszka, co mogło doprowadzić do rodzinnej tragedii. Mimo to przez matkę Orgona, panią Pernelle, była uważana za osobę rozrzutną i przywiązującą wagę jedynie do swojego wyglądu, co odróżniało ją od pierwszej żony Orgona. Elmira dbała jednak o dobre relacje między członkami rodziny, gdyż zdecydowanie jej na tym zależało i była gotowa do wielu poświęceń dla męża i jego dzieci.

Ferdydurke – Zuta i Joanna Młodziakowe

Mimo iż w powieści główni bohaterowie to przede wszystkim mężczyźni, nie bez znaczenia dla treści utworu była wyjątkowość i oryginalność pani Młodziakowej i jej córki, Zuty. Młodziakowa pochodzi z rodziny mieszczańskiej, zaś własną rodzinę uznaje za wyjątkowo nowoczesną, która podąża za postępowym prądem. Młodziakowa to kobieta o specyficznym uosobieniu – pragnie pokazać wszystkim ludziom wokół, że jej rodzina jest idealna, łamiąca konwenanse i bardzo liberalna. Aby dać swoim poglądom świadectwo, wychowuje swoją nastoletnią córkę w pełnej swobodzie obyczajowej. Zuta może robić to, co chce, rodzice nie ograniczają jej wolności w żaden sposób i nie kontrolują, co i gdzie robi. Młodziakowa nie wspiera córki w edukacji i jednocześnie namawia do angażowania się w romanse z kolegami. Kobieta tak bardzo pragnęła być odbierana jako nowoczesna i liberalna, że stworzyła w rodzinie niezdrowe relacje, które opierały się na pozorach i sztuczności. Swoje prawdziwe oblicze Młodziakowa pokazała, gdy w pokoju córki zastała profesora i była oburzona jego obecnością. W efekcie okazało się, że jej nowoczesny styl życia oraz wieczne łamanie konwenansów to jedynie maska i poza, którą przybrała, by być odbierana przez innych jako oryginalna i postępowa osoba. Była to kobieta obłudna i nieszczera, pełna hipokryzji i egoizmu. Córka Młodziakowej to Zuta, młoda kobieta, wychowywana w duchu nowoczesności narzuconej przez jej matkę. Zuta cieszyła się zainteresowaniem mężczyzn, jednak ignorowała swoich adoratorów. By ukazać swoją nowoczesną postawę, a tym samym usatysfakcjonować rodziców, ignoruje i jest obojętna wobec obowiązków szkolnych i posiadania podstawowej wiedzy z polskiej literatury. Jest to kobieta o silnym charakterze i bystrości, jednak negatywny wpływ niewłaściwego wychowania w domu zmienił ją w dumną i zbyt pewną siebie egoistkę.

Tango – Eleonora, Eugenia, Ala

W utworze Sławomira Mrożka występują trzy bohaterki żeńskie reprezentujące określone pokolenia. Jedna z nich to Eleonora, żona Stomila i matka Artura, głównego bohatera komedii. Eleonora ma bardzo specyficzny sposób bycia, gdyż jest to kobieta wyzwolona, łamiąca konwenanse i żyjąca według ustalonych przez siebie norm moralnych, zupełnie odbiegających od tych ogólnie przyjętych. Nie wstydzi się tego, że systematycznie zdradza swojego męża i otwarcie o tym mówi. Mimo iż jest kobietą w średnim wieku, uważa się za młódkę, której wszystko wolno i wszystko wypada. Jest kobietą atrakcyjną, cieszącą się zainteresowaniem mężczyzn. W „Tangu” należy do tej części rodziny, gdzie najważniejsze staje się łamanie konwenansów, życie według nowoczesnych zasad i otwartość na świat. Jednocześnie nie przestrzega norm społecznych, a według swojego syna, Artura, nie dba o tradycję i o dobro rodziny, przez co wchodzą ze sobą w konflikt. Eleonora to kobieta otwarta i wyzwolona, jednak w głębi serca czuje się bardzo samotna, niedoceniona i niekochana, dlatego przybiera określone pozy. Podobna do Eleonory była babcia Eugenia – niekonwencjonalny strój, specyficzne zachowanie, zupełnie nietypowe dla osób w podeszłym wieku. Zupełne zaniedbanie tradycji, nieuznawanie społecznie przyjętych norm i brak powagi nawet w sytuacjach tego wymagających sprawiły, iż Eugenia to bardzo barwna postać utworu, należąca do części rodziny krytykowanej przez głównego bohatera, Artura. Ostatnią z kobiet, bohaterek komedii była Ala, narzeczona Artura. Stała się ona symbolem łatwowierności i fascynacji mało wartościowymi rzeczami. Ali imponuje Eleonora i to dzięki niej jest świadoma swojej urody. Kokietuje mężczyzn, ponieważ znaczna liczba adoratorów sprawia jej przyjemność i satysfakcję. Rodzina Artura i ich dziwactwa imponują młodej kobiecie, więc pragnie się na nich wzorować i powielać ich zachowania, nawet te negatywne. Jest kobietą naiwną, nie mającą własnego zdania, bardzo podatną na wpływ innych ludzi.

Portret kobiecy – Wisława Szymborska

W wierszu Wisławy Szymborskiej ukazana została wielobarwna natura kobieca, jej różnorodne stany emocjonalne, humory i nastroje. Autorka ukazała, jak kobieta potrafi być wesoła, za chwilę smutna, a po chwili jej oczy napełniają się łzami. Kobieta jest z natury naiwnym człowiekiem, ale jednocześnie zaradnym. Uważana za płeć słabszą i delikatniejszą, w rzeczywistości jest w stanie znieść bardzo dużo. Jej zainteresowania są bardzo wszechstronne, czytuje nie tylko prasę kobiecą, ale i klasyków filozofii. Kobiecy brak świadomości w sprawach „męskich” nie zniechęca jej do tworzenia rzeczy wielkich i trudnych. W utworze Szymborskiej kobieta jest symbolem wrażliwości i delikatności. Kobiety zawsze są młode, bo nawet jeśli z wiekiem się zmieniają, to duchem zachowują młodość. Zaradność kobiety jest godna podziwu i dotyczy to wszystkich sfer życia – od gotowania, poprzez pomoc medyczną, skończywszy na sprawach technicznych, a nawet piciu alkoholu. Wiecznie zabiegana, a jej przepełniony czas obowiązkami sprawia, że jest zmęczona, mimo że się do tego nie przyznaje. Kobieta angażuje się emocjonalnie, potrafi kochać, stawiać na swoim i walczyć o to, czego pragnie. W utworze Wisławy Szymborskiej ukazany został tak różnorodny i pełen przeciwieństw portret kobiety, że można mieć wrażenie, iż dotyczy on wielu osób. Jednak autorka wiersza w ten sposób pragnie ukazać, jak wiele wykluczających się cech, a wręcz skrajności skrywają w sobie kobiety. Jest to pozytywny portret, ukazujący kobietę jako człowieka wrażliwego i delikatnego, ale jednocześnie silnego, zdeterminowanego, upartego i zaradnego. Każda z kobiet w ciągu swojego życia przybiera wiele ról społecznych, realizując je tak, jak tylko potrafi. Dlatego też kobieta odbierana jako delikatna i słaba w rzeczywistości potrafi być odważną i pełną determinacji. Autorka wiersza podziwia kobiety za tę ich pełną sprzeczności naturę, która jest jednocześnie pełna tajemnic i nieprzewidywalna.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *