Motyw wsi w literaturze

Dziś, kiedy nasza kultura w ogromnym stopniu się unowocześniła i otworzyła na zachodnie trendy, niewielu z nas pamięta, że do niedawna, bo jeszcze 50 lat, to wieś, a nie miasto było głównym ośrodkiem kulturalnym i społecznym. Kiedyś przeważająca większość obywateli Polski egzystowała właśnie na wsi, a tylko nieliczni przenosili się do dużych ośrodków miejskich. Wieś miała również ogromne znaczenie w kontekście obyczajów, wartości, obrzędów i tradycji, ponieważ wytworzyła własną kulturę, zwaną również jako ludowa, która ma wpływ na nasze zwyczaje do dnia dzisiejszego. Nic więc dziwnego, że wieś jest tematem nader często opisywanym w literaturze.

Mitologia

W mitologii greckiej jedną z najważniejszych bogini była Atena, bogini wojny o niezwykłej urodzie i wrażliwości. W swojej opiece miała wojowników, dbała również o sprawiedliwość w czasie wojny. Atena to również opiekunka pól, która czuwała nad uprawą roli, pomagała ludziom i uczyła ich wykorzystywać do pracy konie, a sama wynalazła pług.

Drugą boginią, ściśle związaną z życiem wiejskim była Demeter, czuwającą nad plonami i urodzajem. Miała ona ogromny wpływ na przyrodę, jej nastroje przejawiały się w zmianach w naturze. Kiedy córka Demeter, Kora zerwała zakazany kwiat i została porwana do Hadesu, matka, pełna rozpaczy, rzuciła klątwę na ziemię, przez co wysychały pola i łąki, a plony marniały. Bogini, przebrana w zwykłą wieśniaczkę, żyła wśród ludzi, w żalu i tęsknocie za córką. Dopiero kiedy za decyzją Zeusa Kora wróciła na trzy miesiące w roku do matki, Demeter sprawiła, że pola i lasy na nowo odżyły i się zazieleniły. Od tego czasu moment ten nazywany jest wiosną, gdy cała przyroda budzi się do życia po miesiącach ciemności i smutku. Kiedy Kora wraca do Hadesu, łzy i rozpacz Demeter objawia się poprzez jesienny deszcz.

W mitologii rzymskiej najbardziej związaną ze wsią, a tym samym z naturą była etruska nimfa, Pomona. Jako opiekuna kwiatów i owoców, była związana z wsią, a jej życie z ukochanym Wertumnusem odzwierciedlało prawa, jakimi rządzi się przyroda. Ich wierność i głębokie uczucie małżeńskie umożliwiło im na przemian starzeć się i na nowo młodnieć, utożsamiając się z dojrzewaniem i umieraniem owoców, jak również porami roku, kiedy to wiosna, budzi naturę do życia, a jesień sprawia, że rośliny obumierają. Sama postać nimfy przypominała sielankowe, wiejskie życie – przedstawiana była z koszem kwiatów lub owoców, a na głowie miała wianek z winorośli. Była to postać szczęśliwa i żyjąca w zgodzie z naturą, jakby pochodziła z Arkadii, mitologicznej krainy wiecznej szczęśliwości, spokoju i porządku. Arkadia stała się symbolem życia blisko przyrody, zgodnym z naturalnym porządkiem świata, bez niepokoju i trosk. Nawiązywali do niej poeci kolejnych epok.

Krótka rozprawa między trzema osobami: Panem, Wójtem a Plebanem

W utworze Mikołaja Reja wieś jest symbolem ówczesnej Polski. Autor zwrócił uwagę na permanentną degradację stanów, konflikty między nimi, które z czasem i tak przynoszą straty dla wszystkich. Utwór ma wydźwięk polityczny – autor nie skupia się na wsi, jako miejscu, lecz na społecznej sytuacji chłopów w społeczeństwie. Mieszkańcom wsi w owych czasach żyło się coraz gorzej, muszą płacić podatki, a w zamian nie mają w ogóle praw obywatelskich. Wieś stała się miejscem, skąd wyższe stany czerpały korzyści, wyzyskując pracę chłopów.

Na lipę

W wierszu Jan Kochanowski wyraża swój zachwyt wydawałoby się zwyczajnym drzewem. Jednak dla autora jest to symbol spokoju, błogości i odpoczynku. Człowiek, na co dzień nie doceniając tak błahych rzeczy, nie jest w stanie zauważyć, ile radości i szczęścia może przynieść mu spędzenie choćby chwili na łonie natury, na wsi. Szept liści na drzewie, cień, jaki rzuca jego korona, pozwalając człowiekowi schować się przed słońcem, piękny śpiew ptaków, rozbrzmiewający po okolicy – są to tylko niektóre z korzyści, jakich człowiek może zaznać na wsi. Autor zachwyca się otaczającą go przyrodą, docenia ją i czerpie z niej radość i ukojenie w zmartwieniach i trudach dnia codziennego. Wieś jest dla niego miejscem przyjemnym, pełnym uroków i zachęcającym do odpoczynku i refleksji.

Pieśń świętojańska o sobótce

W utworze Jana Kochanowskiego wieś jest miejscem wiecznej szczęśliwości, idealnym dla człowieka, który w naturze szuka ukojenia i radości. Autor ukazuje, jak mieszkańcy wsi spotykają się w noc św. Jana, by wspólnie spędzić czas i świętować. Tańczą, śpiewają i bawią się, zebrani wokół ogniska. Ich życie jest pełne spokoju, mają pod dostatek niezbędnych do życia dóbr, podział ról w rodzinie i całej wiejskiej społeczności raduje każdego, wszyscy mieszkańcy znają swoje obowiązki i spełniają się w nich. Każdy człowiek, żyjąc w zgodzie z naturą, poddaje się jej rytmowi – pory roku wyznaczają ludziom sposób życia i konkretne zadania. Mieszkańcy wsi są tradycjonalistami, kultywują wielopokoleniowe zwyczaje. Autor w swoim utworze idealizuje wieś, ukazuje ją jako miejsce sielankowe, Arkadię, dającą radość ludziom i ich spełnienie. Nawet praca na roli nie jest powodem do trosk i narzekań, daje człowiekowi satysfakcję i pozwala utrzymać rodzinę. Kochanowski zwraca uwagę również na niezwykły wiejski krajobraz – otaczające pola i łąki, wszechobecna przyroda wzbudza pozytywne emocje i pozwala człowiekowi cieszyć się życiem. Świat miejski oraz dwory są negowane, kojarzone z chęcią zysku i nieuczciwością, stanowią zupełne przeciwieństwo wsi – miejsca idealnego i dającego człowiekowi szczęście.

Żywot człowieka poczciwego

Dzieło Mikołaja Reja ukazuje życie ziemiańskie na wsi, jego walory i szczęśliwość mieszkańców. Autor zwraca uwagę na zalety życia na wsi, jej spokój, osiągniecie równowagi między bytem człowieka, a naturą, jak również jego szacunek do rytmu przyrody, która wyznacza również ludzki rytm życia. Środowisko naturalne i jego bliskość pozwala człowiekowi korzystać z jego dóbr. Prowadzone gospodarstwa wiejskie dają ludziom radość, ale również produkty niezbędne do życia. Człowiek szanuje wówczas otaczającą go naturę, czuje sie jej częścią i umiejętnie z tego korzysta, mając na uwadze jej prawa. Harmonia życia człowieka z otaczającą go przyrodą przypomina Arkadię, miejsce idealne, wymarzone, w którym człowiek żyje bez trosk i zmartwień. Autor przyrodę i jej wewnętrzną hierarchię kojarzy ze społeczną hierarchią, zawsze ktoś jest od innego zależny, ktoś innemu podlega. Również praca ma swój właściwy rytm – ta ludzka i ta należąca do zwierząt. Autor wychwala wiejskie życie wskazując, iż w mieście nic nie jest tak wspaniałe, jak poza nim.

Żeńcy

W utworze Szymon Szymonowic przedstawił obraz polskiej wsi w XVI wieku. Autor zwrócił uwagę na ciężkie życie mieszkańców wsi, ich pracę ponad siły, biedę i wykorzystywanie ich przez nadzorców z dworu. Mimo iż autor zawiera w utworze elementy pozytywne – często wspomina o świecącym słoneczku, to cały utwór ma wydźwięk smutny i przygnębiający, ponieważ wiejskie uroki i wspaniałe krajobrazy nie zrekompensują chłopom ich ciężkiej pracy i wykorzystywania ich przez dwór.

Pan Tadeusz

Adam Mickiewicz, prezentując życie bohaterów utworu ukazał, jakie obowiązki należą do mieszkańców wsi i w jaki sposób spędzają oni swój wolny czas. Polska szlachta zaściankowa, posiadająca znaczne majątki ziemskie, nie podejmowała się typowych dla chłopów zadań, związanych z wiejskim życiem. Bohaterowie większość swojego czasu spędzają na spacerach po okolicznych wsiach, grzybobraniu w pobliskim lesie, organizowaniu uczt, czy polowaniu. Uprawiając niewielkie ogródki, mieszkańcy Soplicowa mieli własne owoce, kwiaty, warzywa i zioła, które pozwalały im żyć w zgodzie z naturą i czerpać z tego ogromną radość. Adam Mickiewicz stworzył sielankowy obraz wsi, która wpływała pozytywnie na bohaterów, pozwalała im odpoczywać, cieszyć się każdym dniem na łonie przyrody. Cały utwór pełen jest szczegółowych opisów przyrody, Mickiewicz zwraca uwagę na piękne lasy, wiejskie ogrody, zachwyca się wschodami i zachodami słońca, które nadają rytm życia mieszkańców wsi.

Cierpienia młodego Wertera

Tytułowy bohater utworu Goethego ogromnie szanował sobie pobyt na wsi i wiejskie otoczenie. Pobyt na wsi był dla Wertera ucieczką od miasta, od jego zgiełku, tłumów ludzie i hałasu. Dzięki wsi, mógł obcować z naturą, obserwować jej zmiany i prawa, jakimi się rządzi. Nawet mieszkańcy wsi są sympatyczniejsi, pozytywnie nastawieni, prości i dobroduszni niż ci z miejskich terenów. To w nich bohater odnajduje prawdziwe uczucia, zachwycają go swoją szczerością. Przyroda ma ogromny wpływ na zachowanie i emocje bohatera, czuje się wolny i radosny, gdy sprzyjają mu siły natury, ale również mogą pogłębiać jego apatię i smutek. Zazdrości mieszkańcom wsi ich kontaktu z naturą i ich spokoju ducha, dzięki otaczającej faunie i florze.

Nad Niemnem

W powieści Elizy Orzeszkowej szeroko i szczegółowo podjęty został temat polskiej wsi. Głównym tematem dzieła jest konflikt między zaściankiem, a dworem, wynikający z trudnej sytuacji ekonomicznej i gospodarczej ówczesnej wsi. Związany jest on z powstaniem styczniowym, represjami i uwłaszczeniem chłopów. Chłopi mieli pretensje do dworu, że brakuje solidaryzmu narodowego w ich relacjach, ponieważ w zaścianku brakowało ziemi, a chętnych do pracy chłopów było wielu, kiedy to dworskie tereny były niewykorzystane. W powieści Elizy Orzeszkowej szlachta zaściankowa gospodarowała skrawkami ziemi, żyli jak chłopi. Przykładem był ród Bohatyrowiczów. Konflikt z dworem wynikał z wartości, jaką miała dla nich ziemia i gotowości do poświeceń za choćby jej skrawek. Chłopi przedstawieni w powieści to ludzie pełni energii, chętni do pracy, oddani swojej lokalności, ale i całemu narodowi. Zauważalny jest kult tradycji i szacunek dla przodków, co wyrażają śpiewając stare pieśni. Ogromne znaczenie ma dla nich natura i życie z nią w zgodzie. Siła chłopów tkwiła nie tylko w ich patriotyzmie i pracowitości, ich znaczna liczba wskazuje, iż jest to najliczniejsza grupa społeczna, potrafiąca mówić o swoich potrzebach i oczekiwaniach. Nie bez znaczenia dla powieści jest przyroda nadniemeńskich ziemi. Emanuje od nich niesamowite piękno, a wręcz świętość. Autorka wyjątkowo obszernie i szczegółowo skupiła się na bardzo plastycznym i realistycznym opisie natury, ukazuje czytelnikowi jej piękno i wyjątkowość, a jednocześnie siłę i żywiołowość. Przyroda ma ogromne znaczenie dla życia człowieka, jego funkcjonowania każdego dnia. Orzeszkowa w pewnym sensie wręcz faworyzuje bohaterów, którzy żyją w zgodzie z naturą i szanują swoja ziemię. Staja sie oni symbolami zdrowia, szlachetności i witalności, ponieważ według autorki, brak kontaktu z naturą osłabia człowieka, niszczy jego osobowości i zabiera chęć życia. Natura pełni bardzo istotną funkcję w powieści, już na samym początku utworu autorka skupia się na opisie nadniemeńskiego krajobrazu, niezwykle rozległych pól i łąk, pełnych pachnących kwiatów. Każdą roślinę Eliza Orzeszkowa opisuje, nazywa, wskazuje na różnorodność flory terenów na Grodzieńszczyźnie, a ze względu na obszerność opisów przyrody można zauważyć, iż natura i jej silny związek z ludźmi jest według autorki bardzo istotny, a rzece Niemen nadała wręcz symbolicznego, sakralnego charakteru.

Szkice węglem

Ciemnota, analfabetyzm, strach przed zmianami, brak znajomości prawa i szeroko pojęte zagubienie – są to elementy, za pomocą których Henryk Sienkiewicz zaprezentował polską wieś Barania Głowa i jej mieszkańców. Bohaterką utworu jest Marysia Rzepowa, która między innymi przez wymienione cechy mieszkańców wsi, została zabita przez swojego męża. Autor ukazał, jak życie wiejskie związane jest z brakiem sprawiedliwości, ograniczeniem myślowym i brakiem empatii. Chłopi poprzez nieznajomość prawa i brak świadomości zasad, jakimi rządzi się wieś po uwłaszczeniu, stają się ofiarami urzędniczych nadużyć i manipulacji. Praktykowali to wójtowie, ławnicy, a nawet pisarze gminni. Interesowność i działanie na szkodę mieszkańców wsi, to ich główne zajęcia. Sienkiewicz wskazuje na zupełny brak edukacji chłopów, ich analfabetyzm i zagubienie w świecie, co wykorzystują urzędnicy. Obraz wsi w utworze jest negatywny. Ignorancja gminnej inteligencji wobec chłopów, ich zacofanie i brak chęci zmian źle świadczy o tym środowisku i ukazuje wieś w złym świetle.

Ludzie bezdomni

Główny bohater utworu Stefana Żeromskiego, doktor Judym, pochodził z miasta i miał świadomość, iż nic nie wie na temat wsi, życia jej mieszkańców i praw, jakimi się rządzi natura. Wieś znał jedynie z wycieczek letnich, na których bywał, poznawał ją przelotnie, na chwilę, trochę o niej czytał, czy oglądał wiejskie obrazy. Dopiero kiedy trafił do Cisów, przekonał się, jak życie na wsi może być ciężkie, a otaczające ogromne pola i łąki niekiedy przytłaczające. Jednak potrafił z czasem docenić piękno przyrody, wśród której przebywał. Śpiewy skowronków, okrzyki czajki, galopujące po łąkach konie, piękne pola, wzbudziły w mężczyźnie zachwyt i chęć czerpania z tego pejzażu jak najwięcej. Judym poczuł nagła potrzebę zaangażowania się w życie wsi, w uczestnictwo w siewie i pielęgnowaniu zboża, by docenić każde zebrane ziarno, które daje nowe życie w przyrodzie. Autor w swojej powieści przeznaczył wiele miejsca na opis krajobrazu wiejskiego, w którym każdy element był ważny i wyjątkowy. Pola, zielone lasy, a w nich płynące strumyki, olchy i brzozy, budzące się do życia po zimie – to wszystko zachwycało Judyma, niedoceniającego wcześniej uroku pięknego wiejskiego krajobrazu. Jednak Żeromski zwrócił uwagę również na tę gorszą stronę wiejskiego życia. Poza pięknem otaczającej przyrody, wiązało się ono z ogromną biedą i zacofaniem mieszkańców. Ich analfabetyzmem i zaniedbaniem. Mieszkańcy Cisów wzbudzili w lekarzu wręcz przerażenie – wszechobecny bród, ubóstwo i głód były nieodłącznymi elementami ich życia. W Cisach i w Zagłębiu ludzie walczyli o przeżycie każdego dnia, nie mając nawet motywacji, by utrzymać domy w porządku i czystości, dlatego unosił się tam okropny fetor. Obraz wsi w powieści ukazany został z dwóch, skrajnych stron, które równie bardzo przeraziły głównego bohatera, zupełnie nieświadomego, jak wygląda życia na wsi.

Chłopi

Władysław Reymont w swojej powieści zaprezentował obraz wsi i życia wiejskiego dzięki ukazaniu społeczności tam zamieszkującej, jej rozwarstwienia i wynikających z tego problemów. Autor opisuje życie na wsi i skupia się na aspekcie nie tylko obyczajowym, ale i psychologicznym i społecznym. Mieszkańcy Lipiec stanowią przykład wiejskiej społeczności, a ich konflikty, praca, zacofanie i codzienność stały się przedmiotem fabuły powieści. Jednym z najbardziej istotnych problemów mieszkańców wsi, był ich konflikt z dworem, dotyczący prawa chłopów do wykorzystywania lasów i pastwiska, które zostały zagarnięte przez ziemian po uwłaszczeniu. Miłość do ziemi, zaangażowanie w pracę na niej i pełne oddanie wiązało się wówczas z poczuciem patriotyzmu i przywiązaniem. Autor ukazał również, jak bardzo chłopi szanowali swoje rodziny i przodków, oraz wyznawaną religię. Jednocześnie byli bardzo zaściankowi, nie potrafili zaakceptować obcych ludzi, czy nowych rozwiązań. Dlatego też istotne znaczenie dla mieszkańców wsi miały stare, ludowe przyśpiewki, pieśni oraz przysłowia, które stanowiły powszechną, lokalną mądrość. To, jakim statusem cieszyła się dana osoba, zależało od jej statusu majątkowego. W zależności od posiadanego majątku byli bogaci chłopi, średniozamożni, małorolni, komornicy oraz parobki. Autor ukazuje, jak ciężkie życie mieli chłopi, jak heroiczna była ich postawa, a praca wyjątkowo ciężka i niedoceniona. Mieszkańcy Lipiec łączyli swoje siły w pracach polowych, ziemia pozwalała im żyć, a oni dbali o nią jak najlepiej umieli. Przyroda i cykliczność pór roku miała na celu organizowanie życia mieszkańcom wsi. Każda z pór roku związana jest z różnymi obowiązkami i zajęciami, wpływa na samopoczucie mieszkańców wsi i ich nastroje. Reymont w swoim dziele skupia sie na opisie natury, jaka otacza bohaterów powieści, nadaje jej istotne znaczenie i ukazuje, jak ogromny wpływ ma na życie mieszkańców wsi. Reymont ukazał wieś w sposób bardzo realistyczny, lecz nie sposób znaleźć tam opisy idealistyczne, czy sielankowe. Aby w sposób dokładny i szczegółowy wyrazić życie na wsi, autor stosuje język gwarowy, którym posługiwali się mieszkańcy Lipiec, dzięki czemu „Chłopi” stanowią swoistą realistyczną epopeję na temat wsi.

Wesele

Dzieło Stanisława Wyspiańskiego ukazuje piękno wiejskiej obyczajowości, jej folklor i szereg tradycji. Autor prezentuje, jak wiele zalet posiadają chłopi, ale i w wskazuje na ich przywary, zabobony i przekonania, niejednokrotnie bezpodstawne i egoistyczne. Dzięki autorowi „Wesela” poznać można cechy, jakimi odznaczali się mieszkańcy wsi, takie jak prostota, zdrowie, miłość do natury, ale również zaściankowość, chciwość i ignorancję. Mieszkańcy wsi to osoby porywcze, zapalczywe i uparte, są gotowi do bijatyki, chętnie piją alkohol. W utworze ukazana została ludomania, jak również zainteresowanie inteligencji życiem wsi, które jednak było bardzo powierzchowne i niepełne. W rzeczywistości, inteligencja uważała chłopów za zacofanych i niedouczonych, ich zachwyt miał wyraz nieszczery i udawany. „Wesele”, oparte jest na rzeczywistych wydarzeniach i postaciach, a osadzone zostało w realiach epoki. Wieś i jej mieszkańcy ukazani zostali jako siła narodu, nie tylko ze względu na ich liczbę, ale i chęć do walki o niepodległość. Jedynie brak prawdziwego i kompetentnego przywódcy w pewnym stopniu uzależnia ich od inteligencji, która tylu chęci do walki już nie ma.

Księga ubogich

Dzieło Jana Kasprowicza wyraża jego zachwyt nad wsią. Autor mówi o swej ogromnej miłości do wiejskich terenów, wychwala wolność, jaka się budzi w człowieku, opuszczającym miasto. Kasprowicz zachwyca się wodą, płynącą między polami, przyrodą go otaczającą. Jest szczęśliwy, będąc z dala od zgiełku miasta, od ludzi, od hałasu. Pobyt na wsi pomaga mu poukładać istotne dla niego sprawy, człowiek w otoczeniu natury lepiej radzi sobie z problemami, szybciej potrafi znaleźć wyjście z trudnej sytuacji. Wypełnianie obowiązków na wsi, w przeciwieństwie do miasta jest czystą przyjemnością, dającą szczęście i satysfakcję. Ciężkie czasy dla chłopów, wszechobecna bieda i głód – to druga strona polskiej wsi. Od codziennych trudów przyroda, będąca świadkiem walki chłopów o lepszy byt, daje im wytchnienie i przynosi spokój.

Przedwiośnie

W utworze, Stefan Żeromski ukazuje wieś Nawłoć, w której główny bohater – Cezary Baryka spędzał swój wolny czas, jako krainę spokoju, szczęśliwości i radości życia. Dla Baryki, Nawłoć była wyjątkowym miejscem – stała się symbolem odwiecznego porządku życia. Bohater trafił w Nawłoci dzięki Hipolitowi Wielosławskiemu, swojemu przyjacielowi. Mimo iż bieda i głód są nieodłącznym elementem egzystencji mieszkańców okolicznych wsi, mężczyzna uważał, iż miejsce to ma w sobie swoistą magię i niepowtarzalność. Autor opisał, w jak złych i nędznych warunkach żyli mieszkańcy wsi Chłodki, otaczającej Nawłoć. Rozpadające sie, gnijące domy, ludzie, cierpiący na szereg chorób, walczący z głodem i poniżeniem – to obraz miejsca, w którym aż wrzało od zbliżającego się buntu. Zupełnie inaczej przedstawiona została sama Nawłoć. Posiadłość Wielosławskich stanowiła idealny, a wręcz utopijny obraz polskiej wsi. Czas spędzany przez jej mieszkańców upływał głównie na przyjęciach, przejażdżkach konnych, czy wspólnych spacerach. Bohater był zachwycony okolicznym krajobrazem i pięknem natury. Stanowiło to okrutny kontrast względem biedy i cierpienia mieszkańców wsi Chłodek. Żeromski ukazując sielankowość i piękno wsi, wspomniał również o jej ponurych, smutnych polach i przygnębiającym cmentarzu. W powieści zaprezentowane zostały antagonizmy w miastach oraz we wsiach, w których oprócz miejsc beztroskich, są również te mroczne.

Z chałupy

Autor sonetów, Jan Kasprowicz, dumny, że nie pochodzi z miasta, stworzył opis kujawskiej wsi – z jej dobrymi i negatywnymi stronami. Kasprowicz zdecydowanie sprzeciwiał się krzywdzie społecznej, a był świadom tych krzywd, ponieważ doskonale znał wiejskie realia. W swoim utworze starał się ukazać, jak najuboższa część społeczeństwa jest wykorzystywania i źle traktowana przez tę bogatszą, pochodzącą z miast. Utwór przedstawia opis zacofania mieszkańców wsi, niesprawiedliwości wśród nich panujących i ogólnej wiejskiej brzydoty. W tym celu, autor posłużył się naturalizmem i realizmem, dzięki czemu utwór ma bardziej formę reportażu, a niżeli sonetu. Wieś kojarzy się autorowi z biedą, codzienną walką o przetrwanie, ale również jest miejscem pełnym przyrody, sadów pełnych owoców, drzew, lekko drgających przy delikatnym wietrze. Mimo pięknego krajobrazu, życie na wsi jest bardzo ciężkie i wymaga od chłopów wielu sił, cierpliwości i pokory.

Konopielka

Utwór Edwarda Redlińskiego swoje miejsce akcji ma we wsi Taplary. Ta niewielka miejscowość zamieszkiwana jest przez czterdzieści rodzin. Jest to miejsce zupełnie odłączone od świata, mieszkańcy nie mają dostępu do prądu, nie ma kanalizacji, a samą wieś od innych terenów oddziela bagno. Autor opisuje zupełne zacofanie mieszkańców Taplar, którzy zupełnie nie są zainteresowani edukacją i otwarciem się na cywilizację. Nie docierają do nich prawie żadne informacje z innych miejscowości, a mieszkańcy wsi wcale ich nie potrzebują. Wierząc w zabobony, wszystko nimi tłumaczą, są skrajnymi tradycjonalistami. W utworze wieś jest zupełnie odgrodzonym miejscem od świata zewnętrznego nie tylko przez ukształtowanie terenu i warunki naturalne, ale również przez postawy mieszkańców, bojących się zmian i zburzenia ich spokoju i równowagi. Aby nie dopuścić do wprowadzenia zmian, mieszkańcy wsi zjednoczyli się w walce przeciwko postępowi i nowoczesności, jaka miała iść wraz z edukacją, związaną z przyjazdem nauczycielki.

Kamień na kamieniu

Dzieło Wiesława Myśliwskiego nazwane zostało sagą chłopskiego życia, ponieważ zawiera w sobie wiele elementów wiejskiej egzystencji, opis podstawowych obowiązków chłopów, ich życie codzienne i stosunek do otaczającej przyrody. Autor skupił się na tym, w jaki sposób myślą i obserwują świat mieszkańcy wsi, na co istotny wpływ mają normy i zwyczaje kulturowe oraz obyczaje. Chłopi żyją w zgodzie z naturą. Krajobraz wiejski, dzięki swojej nieprzeciętnej urodzie i wyjątkowości, jak również dzięki prawom, jakimi się rządzi, wyznacza mieszkańcom wsi rytm każdego dnia. Natura ma ogromny wpływ na organizacje życia wiejskiego, nastroje mieszkańców i ich codzienne zadania. Są to ludzie bardzo przywiązani do swojej ziemi, wierzą, że stworzył ją Bóg, a człowiek dzięki niej żyje i w niej zostaje pochowany. Stąd ich ogromny szacunek do ziemi. Cały utwór zawiera szerokie rozważania na temat wsi, główny bohater opisuje swoje życie, stając się jednocześnie symbolem wszystkich chłopów. Sam autor utworu pochodzi ze wsi, dzięki czemu w sposób realistyczny i szczegółowy był w stanie stworzyć dzieło, przejawiające wiejski nurt w polskiej literaturze. Myśliwski wychwala mądrość życiową chłopów, mimo ich braku wykształcenia.

Antek

W utworze Bolesława Prusa wieś jest symbolem zacofania i ciemnoty jej mieszkańców. Autor wskazuje na zupełny brak edukacji dzieci, a co za tym idzie, analfabetyzm mieszkańców, którzy sugerowali się starymi zabobonami, a nie zdrowym rozsądkiem. Przykładem była siostra tytułowego bohatera, która zmarła, ponieważ znachorka postanowiła włożyć ją do rozpalonego pieca chlebowego, by dziewczynce wyleczyć przeziębienie. Prus nie ukazuje wsi jako sielankowej, idyllicznej, a surową, zimną i nędzną. Mieszkańcy wsi nie byli w stanie wyżyć z plonów, brakowało pożywienia, leków i pieniędzy na utrzymanie gospodarstw. Brak pieniędzy wiązał się z przerwaniem nauki dzieci, przez co mieszkańcy wsi nie mieli niezbędnej wiedzy, by podjąć się zawodu, bądź nauki poza wsią. Główny bohater – Antek, gdyby tylko urodził się w mieście, zapewne mógłby rozwijać swoje zdolności rzeźbiarskie, co jednak na wsi było niemożliwe.

Na wsi

Utwór autorstwa Józefa Czechowicza jest tekstem pełnym uwielbienia i szacunku dla wsi. Wieś przedstawiona jest jako miejsce sielskie, bezpieczne i spokojne. Autor czuje się tam dobrze, ukazuje wieś jako mityczną Arkadię, krainę szczęśliwości, wręcz śni na jawie. Wspomina tafle rzek, łany żyta, promienie słońca, rozświetlające wiejski krajobraz. Podmiot liryczny wspomina dzieciństwo, które kojarzy mu się z tym idealnym, spokojnym światem. Nawet zwierzęta są beztroskie, wyciszone, świerszcze w stogach siana świergocą, co nadaje specyficzny i wspaniały klimat wiejskiej okolicy. Według autora wieś jest miejscem wyciszenia, oddalonym od trosk i problemów, gdzie człowiek może się skryć i czuć bezpiecznie, będąc blisko natury, żyjąc z nią w zgodzie i czerpiąc z życia samą radość, spełnienie i wytchnienie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *